SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non (GV: Trần Thị Vân Anh - Trường MN Chu Minh)

 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
 Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
 --------------------------------------
 ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
 I. SƠ YẾU LÝ LỊCH
 - Họ và Tên : Trần Thị Vân Anh
 - Giới tính : Nữ 
 - Dân tộc: Kinh
 - Ngày tháng năm sinh : 30 / 11 / 1988
 - Đơn vị công tác : Trường Mầm Non Chu Minh
 - Trình độ đào tạo : Đại học
 - Chuyên nghành : SP Mầm Non Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 MỤC LỤC
 Mục lục
I Đặt vấn đề Trang 1
 1. Lý do chọn đề tài Trang 1
 2. Mục đích nghiên cứu Trang 1
 3. Đối tượng nghiên cứu Trang 1
 4. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm. Trang 1
 5. Phương pháp nghiên cứu Trang 1
 6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu: Trang 2
II Những biện pháp đổi mới để giải quyết vấn đề Trang 3
 1. Cơ sở lý luận Trang 3
 2. Khảo sát thực trạng. Trang 3
 3. Các biện pháp thực hiện Trang 5
 4. Biện pháp thức hiện. Trang 6
 5. Kết quả sau khi thực hiện đề tài Trang 17
III Kết luận và khuyến nghị. Trang 19
 1. Kết luận. Trang 19
 2. Các đề xuất và khuyến nghị. Trang 19
 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài: 
 Cùng với sự phát triển không ngừng của ngành giáo dục trong cả nước nói 
chung và ngành giáo dục bậc học mầm non nói riêng, đã có nhiều vượt bậc về 
số lượng trường lớp cũng như chất lượng dạy và học ngày một nâng cao.
 Trẻ mẫu giáo “chơi mà học, học mà chơi”. Trẻ rất hiếu động, tò mò, ham 
muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới xung quanh. Trong khi chơi, trẻ thực sự học để 
lĩnh hội các khái niệm ban đầu hoặc các tri thức tiền khoa học. Qua đó hình 
thành bước đầu của phẩm chất đạo đức, khuyến khích việc khám phá khoa học 
và làm chủ những kiến thức công nghệ trong thời đại mới.
 Giáo dục mầm non là bậc giáo dục mở đầu trong hệ thống giáo dục. Trẻ ở 
lứa tuổi mầm non là thời kỳ mà sự tăng trưởng về cơ thể và phát triển về trí tuệ, 
tình cảm, xã hội diễn ra rất nhanh. Có thể nói đây là giai đoạn đặt nền móng 
đầu tiên quan trọng nhất của nhân cách con người. Nếu không làm tốt việc 
chăm sóc, giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khó 
khăn, phức tạp. Hiện nay cả nước đang quan tâm tới giáo dục mầm non,đây là 
nền tảng cho sự phát triển sau này, như Bác Hồ đã nói “Mẫu giáo tốt mở đầu 
nền giáo dục tốt”. Chính vì thế ngành học mầm non luôn đòi hỏi đổi mới 
phương pháp giáo dục, theo chuyên đề có xu hướng mở rộng vốn kiến thức của 
trẻ phù hợp với các lứa tuổi, đây là thời điểm mấu chốt và quan trọng nhất, thời 
điểm này tất cả mọi việc đếu bắt đầu: bắt đầu ăn, bắt đầu nói, bắt đầu nghe, nhìn 
và vận động bằng đôi chân, đôi tay của mình, bắt đầu có sự tìm tòi khám phá, 
có sự tò mò muốn hiểu biết. “Khám phá khoa học” là một trong những môn học 
quan trọng nhằm giáo dục toàn diện cho trẻ trong trường mầm non.
 Trẻ được làm quen với khám phá khoa học là giúp trẻ rèn luyện và phát 
triển quá trình tâm lý,củng cố tri thức và mở rộng sự hiểu biết của trẻ về sự vật 
và các hiện tượng thiên nhiên, xã hội xung quanh trẻ. Cho trẻ làm quen với 
môn “khám phá khoa học” sẽ kích thích và phát triển tính tò mò ham hiểu biết 
của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ được tìm hiểu khám phá những điều mới lạ gần gũi 
xung quanh trẻ. Giúp trẻ sống hòa mình, gần gũi với môi trường tự nhiên, môi 
trường xã hội và có ý thức bảo vệ môi trường đó.. 
 Tuy nhiên ở các trường mầm non hiện nay, việc tổ chức các hoạt động thử 
nghiệm giúp trẻ khám phá khoa học còn rất hạn chế. Một mặt do quá trình thực 
hiện các thí nghiệm khám phá khoa học rất phức tạp mất nhiều thời gian, bên 
cạnh đó việc tìm tài liệu, sách báo hướng dẫn các trò chơi thực nghiệm đơn giản 
và gần gũi với trẻ chưa phong phú
 1/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Năm học 2021 - 2022, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 3-4 tuổi. Qua 
việc chăm sóc và dạy dỗ trực tiếp trẻ ở lớp mình, cũng như được dự một số hoạt 
động khám phá khoa học ở các lớp khác trong khối. Tôi nhận thấy khả năng và 
kỹ năng nhận thức của trẻ còn hạn chế, chưa hứng thú vào hoạt động.
 Vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt 
động khám phá khoa học cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” làm sáng kiến 
kinh nghiệm của mình trong năm học này.
2. Mục đích nghiên cứu. 
 Nghiên cứu về “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám 
phá khoa học cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non nhằm giúp cho trẻ phát triển 
toàn diện. Tìm ra giải pháp góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục 
trẻ.
3. Đối tượng nghiên cứu: 
 Một số biện pháp nâng cao chất lượng khám phá khoa học cho trẻ 3-4 tuổi, 
Trường mầm non Chu Minh.
4. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm:
 - Thực hiện và áp dụng vào trẻ 3-4 tuổi trong Trường mầm non Chu Minh.
 - Số trẻ nghiên cứu là 26 trẻ.
5. Phương pháp nghiên cứu. 
 a. Nhóm thu thập xử lý thông tin lý thuyết: 
 - Tìm tài liệu.
 - Phân tích tổng quát hoá cơ sở lý luận.
 - Phương pháp thực nghiệm (khảo sát).
 b. Nhóm thu thập xử lý thông tin thực tiễn: 
 - Phương pháp quan sát.
 - Phương pháp điều tra.
 - Phương pháp đàm thoại.
 - Phương pháp tuyên truyền.
6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:
 - Đề tài thực hiện tại lớp 3-4 tuổi trong trường mầm non Chu Minh nơi tôi 
công tác.
 - Thời gian từ tháng 9/2021 đến tháng 5/2022. Củng cố và thực hiện cho 
các năm tiếp theo.
 2/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 PHẦN THỨ HAI: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT 
 VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận:
 “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”.
 Vâng, đúng như lời Bác Hồ đã nói, trẻ em là chủ nhân tương lai của đất 
nước. Và giáo viên mầm non chính là những người thầy đầu tiên trong hệ thống 
giáo dục, chiếm vị trí quan trọng trong sự nghiệp trồng người. Trẻ em là hạnh 
phúc của mọi gia đình, của mọi nhà và việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ không 
phải chỉ là trách nhiệm của mọi người mà là của toàn xã hội. Trẻ em được phát 
triển đầy đủ sẽ xây dựng một thế giới tương lai tốt đẹp, văn minh, tiến bộ.
 Khi nói đến trẻ mầm non không ai không biết trẻ ở độ tuổi 3-4 rất thích tìm 
hiểu, khám phá môi trường xung quanh bởi thế giới xung quanh thật bao la rộng 
lớn, có biết bao điều mới lạ hấp dẫn, và còn có bao lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò 
muốn biết, muốn được khám phá.
 Trẻ 3-4 tuổi thích các hoạt động chân tay và khám phá bằng các giác quan 
hay đặt câu hỏi nhưng không phải lúc nào cũng hiểu câu trả lời. Bắt đầu nhận 
ra các mối quan hệ nhân quả đơn giản dưới dạng các câu hỏi đơn giản: tại sao? 
để làm gì? như thế nào? Có thể móc nối các sự kiện khi thảo luận nhưng có thể 
gặp khó khăn trong phát âm, diễn đạt bằng lời nói. Trẻ cần được người lớn chú 
ý nghe và nói lại rõ ràng hơn những gì trẻ nói. Học tốt nhất trong những tình 
huống cụ thể có ý nghĩa với bản thân chúng và khi có sự tin tưởng, khích lệ của 
người lớn.
 Nếu giáo viên không sáng tạo trong việc tổ chức thì hiệu quả đạt không 
cao. Nếu hoạt động học không có gì đổi mới để trẻ được khám phá trẻ sẽ phát 
triển chậm hơn so với nhu cầu xã hội. 
 Còn tôi những năm công tác, mỗi năm tôi lại rút ra cho mình một kinh 
nghiệm. Khoa học không chỉ là kiến thức mà còn là cả một quá trình, là con 
đường tìm hiểu, khám phá thế giới vật chất. Khoa học với trẻ nhỏ là quá trình 
tìm hiểu, khám phá tự nhiên và là quá trình tích cực tham gia hoạt động thăm 
dò, tìm hiểu thế giới tự nhiên. Khả năng nhận thức của trẻ được phát triển qua 
việc tiếp xúc tìm hiểu các đồ dùng, đồ chơi và các nguyên vật liệu. Vậy muốn 
trẻ phát triển toàn diện theo tôi chúng ta cần xây dựng biện pháp giáo dục hay 
mới lạ cuốn hút trẻ, để hình thành thói quen ham mê tìm tòi khám phá khoa học 
ở trẻ. Vì vậy mà tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng 
hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” để nghiên 
cứu tìm ra những biện pháp hay giúp trẻ học tốt môn học này.
2. Khảo sát thực trạng.
 3/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
a) Khảo sát thực tế:
 Khảo sát về nhận thức của trẻ 3-4 tuổi trong lớp tôi thông qua hoạt động 
dạy khám phá khoa học của giáo viên.
* Thuận lợi:
 + Về phía giáo viên:
 Được ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm, đầu tư về cơ sở vật chất tạo 
điều kiện cho tôi được đi học hỏi bồi dưỡng chuyên môn, học tập tham quan ở 
các trường bạn. Đồng thời cũng tự nghiên cứu tài liệu, luôn học hỏi, trao đổi với 
đồng nghiệp để nâng cao chất lượng giảng dạy.
 Bản thân rất tâm huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ, năng lực chuyên môn 
khá vững, nắm chắc phương pháp tổ chức các hoạt động, chịu khó sưu tầm và 
cải tiến đồ dùng, đồ chơi sáng tạo phục vụ các môn học phù hợp với thực trạng 
địa phương và tạo hứng thú cho trẻ khi sử dụng đồ dùng, đồ chơi trong lớp học.
 + Về phía trẻ:
 Trẻ cùng một độ tuổi, ngoan ngoãn ham học, đi học chuyên cần.
 + Về phía phụ huynh:
 Phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của ngành học mầm non.
 + Về cơ sở vật chất:
 Đã đủ điều kiện để thực hiện đề tài này. Tạo môi trường để trẻ thực hiện 
các nội dung trong chương trình độ tuổi.
* Khó khăn:
 Ngoài những mặt thuận lợi trên đề tài cũng gặp một số khó khăn đó là:
 + Về phía giáo viên:
 Quá trình tổ chức giáo viên vẫn còn chưa có sự linh hoạt trong hướng 
dẫn trẻ hoạt động.
 Khả năng tận dụng môi trường xung quanh để cho vào bài dạy còn hạn chế.
 + Về phía trẻ:
 26 cháu lớp 3 tuổi. Trong đó quá nửa số trẻ ở lớp chưa học qua chương 
trình lớp nhà trẻ nên kĩ năng sử dụng đồ dùng, đồ chơi còn hạn chế.
 Trẻ còn nhút nhát tích cực hoạt động.
 Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, trẻ phát âm chưa rõ, chưa diễn tả được ý 
hiểu của mình đối với người khác.
 + Đồ dùng giảng dạy:
 - Giáo viên: Đồ dùng sáng tạo chưa phong phú, tranh ảnh phục vụ ngoài 
giờ học để ôn bài còn chưa hấp dẫn.
 Kinh phí mua vật thật cho trẻ hoạt động chưa có.
 Tạo môi trường học tập cho hoạt động còn chưa phong phú.
 4/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 - Trẻ: Đồ dùng học tập của trẻ còn đơn giản, đôi khi còn thiếu.
 + Đối với phụ huynh:
 Đã quan tâm phối hợp dạy trẻ nhưng chưa thường xuyên và đồng đều.
 + Cơ sở vật chất:
 Số trẻ đông, điều đó ảnh hưởng đến môi trường hoạt động của trẻ.
b) Số liệu điều tra thực tế trước khi thực hiện: 
 Trước khi thực hiện đề tài tôi đã thực hiện một số hoạt động cho trẻ khám 
phá khoa hoc, tôi thấy vốn hiểu biết về thế giới xung quanh của trẻ ít, đặc biệt 
trẻ rất dễ nhầm lẫn khi gọi tên các con vật ví dụ: Tất cả các con vật biết bay trẻ 
đều gọi là chim chứ trẻ không gọi được là chim én hay chim chích bông, chim 
bồ câu.. Mặt khác khả năng quan sát, phân loại của trẻ gặp rất nhiều khó 
khăn, số liệu cụ thể qua từng tiết dạy được tổng hợp trong bảng sau:
 Bảng 1: số liệu khảo sát trên trẻ.
 PHÂN LOẠI
 TT NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ
 Đạt % KĐ %
 Trẻ chú ý vào nội dung hoạt 
 1 10 39 18 61
 động
 Trẻ nói được kết quả khám 
 2 7 31 21 69
 phá, ý kiến riêng của mình.
 Trẻ có kỹ năng khám phá.
 3 5 26 23 74
 4 Trẻ nắm được kiến thức. 10 39 18 61
3. Các biện pháp chính. 
 Từ kết quả như trên, tôi băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp để hoạt 
động cho trẻ KPKH đạt hiệu quả cao hơn. Từ đó nâng dần khả năng quan sát, so 
sánh và phân loại cho trẻ, làm phong phú biểu tượng về môi trường xung quanh 
trong mỗi trẻ.
 Dựa vào vốn kiến thức đã học, học hỏi và trao đổi với đồng nghiệp, được 
bồi dưỡng chuyên môn, tôi đã tìm ra một số biện pháp sau: 
 3.1 Xây dựng môi trường lớp học các góc. 
 3.2 Bổ sung đồ dùng, đồ chơi tự tạo. 
 3.3 Sử dụng ca dao, tục ngữ, câu đố vào trong hoạt động khám phá 
khoa học.
 3.4 Tổ chức các hoạt động thí nghiệm trực tiếp.
 3.5 Nâng cao kỹ năng quan sát, so sánh và phân loại ở trẻ. Rèn trẻ 
thông qua hoạt động học.
 5/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
4. Biện pháp thực hiện:( Biện pháp từng phần)
4.1. Xây dựng môi trường lớp học ở các góc.
 * Góc thiên nhiên. 
 Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy hoạt động khám phá khoa học, môi trường 
thiên nhiên góp phần rất lớn cho trẻ tư duy, phát triển tốt về nhận thức, tìm tòi, 
khám phá những điều mớiTừ đó giúp trẻ lĩnh hội được kiến thức dễ dàng ở 
lĩnh vực phát triển nhận thức, mà cụ thể ở đây là khám phá khoa học.
 Tôi bố trí hai mảng : “Bé yêu thiên nhiên” và “Bé vui khám phá” 
 - “Bé yêu thiên nhiên” là nơi dành cho các hoạt động chăm sóc cây cối: 
Nhặt cỏ, bắt sâu, tưới nước, lau lá, nhặt lá khô,. 
 Trước cửa lớp có khoảng không gian rộng, tôi đã bố trí những đồ dùng, 
dụng cụ chăm sóc cây hợp lý để trẻ có thể làm được những công việc chăm sóc 
cây theo sở thích của mình. 
 Ngoài ra tôi còn tuyên truyền phụ huynh ủng hộ để bổ sung thêm chậu hoa, 
cây hoa, cây xanh. Ở góc này tôi có những loại cây, hoa rất gần gũi với trẻ, dễ 
chăm sóc, dễ quan sát như: cây hoa giấy, hoa mười giờ, hoa dừa
 Các bé đang chăm sóc cây
Đến giờ hoạt động góc trẻ sẽ rất hứng thú, muốn được chăm sóc cho cây, tưới 
nước cho câygiúp trẻ biết yêu thêm công việc, bảo vệ thành quả của mình 
làm được, chăm chú quan sát tỉ mỉ hơn, giúp trẻ ngày càng nhanh nhẹn, yêu 
thiên nhiên hơn
 - “Bé vui khám phá” là nơi trẻ được tham gia trực tiếp khám phá khoa 
học.(Vườn ươm của bé, hay bé chơi khám phá cát, sỏi, nước...)
 + Bé chơi khám phá cát, sỏi, nước: 
 Ở hoạt động này các bé được thỏa sức khám phá với các vật liệu trong tự 
nhiên như cát, sỏi, nước. Từ đó trẻ biết các đặc điểm, tính chất của chúng. 
 6/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Tôi đã chuẩn bị cho trẻ những rổ đựng sỏi to, sỏi nhỏ; xô cát sạch, dụng cụ 
góc thiên nhiên; bể nhỏ nước sạch, gáo múc nước, phễu, 3-4 chai đựng nước 
trong đó có 1-2 chai cô đã đục 1 lỗ nhỏ. 
 Với những nguyên liệu tự nhiên, đồ dùng dụng cụ đó trẻ được thỏa sức 
chơi ở các nhóm cát, sỏi, nước. Trẻ tự do khám phá và nêu ra nhận xét trong khi 
chơi dưới sự gợi ý của cô (Tôi để trẻ tự nêu đặc điểm của cát, sỏi và nước mà 
trẻ thấy được).
 Trẻ được vui chơi khám phá một cách tích cực và thích thú, vừa chơi lại 
vừa học tạo cho trẻ những cảm giác rất nhẹ nhàng khi tham gia vào các hoạt 
động. Qua đó trẻ có thể tiếp nhận những kiến thức một cách tư nhiên, thoải mái 
ma không hề có chút áp lực nào với trẻ cả. 
 Bé chơi với sỏi
 Từ những đồ dụng phụ huynh ủng hộ, tôi đã chuẩn bị những dụng cụ, đồ 
dùng cho trẻ tự hoạt động và cùng trẻ chăm sóc cây cối, quan sát sự phát triển 
sự phát triển của cây. Từ đó giáo dục trẻ tình yêu thiên nhiên, biết chăm sóc, 
bảo vệ cây cối.
 Đồ dùng: hộp sữa chua, hạt đỗ ẩm cô đã chuẩn bị trước, bình tưới nướccho 
trẻ tưới nước hằng ngày.
 Quá trình phát triển của cây đỗ
 7/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Ngoài góc thiên nhiên, tôi còn xây dựng ở các góc khác theo không gian 
mở, giúp trẻ phát triển mọi mặt về ngôn nhữ, quan sát, so sánhChọn những 
trò chơi phù hợp giúp trẻ bổ trợ cho hoạt động khám phá.
 Tôi hướng dẫn trẻ cách làm sách từ giấy A4, gấp đôi dùng ghim bấm lại. 
Sau đó tôi gợi ý trẻ sưu tầm những hình ảnh theo tên gọi, đặc điểm, nơi hoạt 
động...từ sách báo cũ, tờ rơi.... Trẻ sẽ cắt và dán tạo thành bộ sưu tập riêng của 
mình. Qua đây vốn hiểu biết của trẻ không những được củng cố mà còn phong 
phú nên rất tốt. Khả năng quan sát, so sánh, phân loại của trẻ cũng được nâng 
lên rõ rệt.
 Góc thư viện được bố trí sinh động và khoa học
4.2. Bổ xung đồ dùng đồ chơi tự tạo
 Được nhà trường cấp cho tranh ảnh, lô tô các loại, ngoài ra tôi còn tự làm 
đồ dùng đồ chơi phục vụ các hoạt động. Tôi luôn sưu tầm tranh có hình ảnh 
đẹp, tận dụng các hình ảnh đẹp có trên đốc lịch, họa báo, ảnh cũ, xốp, ống 
hút...tôi vệ sinh sạch sẽ dùng để trang trí lớp và làm đồ dùng đồ chơi.
 Tôi tận dụng vải vụn, những miếng xốp bìa cát tông vẽ và cắt hình các con 
vật có dây giật sinh động, hấp dẫn, gây hứng thú cho trẻ, sau đó để trẻ tự điều 
khiển để trẻ biết con vật này có chân hay có cánh, có chân thì biết chạy, có cánh 
thì biết bay...
 Trẻ được tự làm một số sản phẩm như hoa lá, mặt nạ, con vật, cốc , 
chén...từ những phế liệu như vỏ kẹo, ống hút, hộp thạch...Thể hiện được vốn 
hiểu biết phong phú của trẻ về môi trường xung quanh.
 Với những đồ dùng, đồ chơi được phát và tự làm khi tôi đưa vào sử dụng 
trong hoạt động khám phá, tôi thấy trẻ rất hào hứng, trẻ hiểu biết nhiều, quan sát 
rất tốt, tìm rất nhanh các vật mẫu của cô đưa ra, so sánh và phân loại cũng rất rõ 
ràng, rành mạch, ngôn ngữ phát triển, trẻ thuộc rất nhiều thơ, ca giao, tục ngữ, 
đặc biệt là câu đố, bài vè về các con vật, các cây hoa, các loại quả... Tư duy trẻ 
cũng nhanh và chính xác hơn.
 8/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Trẻ đang so sánh các con vật.
Tuyên truyền phụ huynh mang những hộp bánh, kẹo, hộp sữa chua, chai nước 
ngọtđể cho các con có thể làm đồ dùng đồ chơi đơn giản bằng khả năng của 
mình dưới sự hướng dẫn của cô giáo, cùng trò chuyện về sản phẩm và cách làm 
nên các đồ dùng đồ chơi đơn giản, về nhà trẻ có thể lấy các đồ dùng đơn giản để 
làm cùng bố mẹ mình. Giáo dục trẻ bảo vệ môi trường, giữ gìn, yêu quý, trân 
trọng sản phẩm mình làm ra.
 Trẻ làm đồ chơi từ những đồ dùng đơn giản
 4.3. Sử dụng ca dao, tục ngữ, câu đố vào trong hoạt động khám phá khoa 
học
 Xa xưa, ca dao, tục ngữ đã đi vào tiềm thức của trẻ, nhưng thế hệ trẻ bây giờ 
ít tiếp xúc với ca dao, tục ngữ, tôi muốn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tình 
cảm tôi chọn câu đố, bài hát, ca dao, tục ngữ, đồng dao...giúp trẻ không bị 
nhàm chán, lại dễ tiếp thu để trẻ ghi nhớ và chính xác hóa thành biểu tượng của 
mình. Trẻ có thể về đố lại bố mẹ những câu đố, hay đọc cho bố mẹ nghe những 
bài ca dao, đồng dao, câu tục ngữtạo sự gắn kết hơn giữa bố mẹ và trẻ.
 Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với các con vật sống trong rừng:
 + Làm quen con thỏ, tôi đố trẻ:
 “ Con gì đuôi ngắn, tai dài
 9/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Mắt hồng, lông mượt có tài chạy nhanh”
 Trẻ đoán ngay được đó là con thỏ, nhưng trong đầu trẻ biểu tượng về con 
thỏ được chính xác là con thỏ có đuôi ngắn, có tai dài, mắt màu hồng, lông 
mượt và còn chạy nhanh nữa.
 + Cho trẻ làm quen với con voi, tôi dùng câu đố:
 “ Bốn chân như bốn cột nhà
 Hai tai ve vẩy, hai ngà trắng phau
 Vòi dài vắt veo trên đầu
 Trong rừng thích sống với nhau từng đàn”
 Trẻ trả lời đó là con voi. Qua câu đố đó trẻ lại biết thêm con voi có đặc 
điểm cụ thể có bốn chân to, co hai tai, hai ngà trắng, voi còn có cái vòi ở trên 
đầu,và con voi sống theo đàn ở trong rừng.
 Từ đó trẻ có thể so sánh xem con thỏ và con voi có đặc điểm gì giống 
nhau, có đặc điểm gì khác nhau, sau đó trẻ có thể phân nhóm.
 Ngoài ra tôi còn dùng cách khác để vào bài cung cấp biểu tượng về thế 
giới xung quanh cho trẻ, qua hình ảnh, mô hình, con vật thật, quả thật hoặc qua 
bài hát. Trẻ thể hiện rất hứng thú, vui vẻ cùng cô khám phá.
 Một số mô hình đồ dùng tự tạo cho trẻ quan sát, khám phá
 Vì cho trẻ khám phá khoa học, nên trong mỗi hoạt động với mỗi mẫu vật, 
hay tranh ảnh, tôi đều cho trẻ quan sát kỹ, cho trẻ thảo luận đưa ra nhiều ý kiến 
nhận xét để tìm ra đầy đủ và chính xác đặc điểm vật mẫu.
 10/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Ví dụ: Cùng khám phá về con thỏ, trẻ đã tìm được đặc điểm của con thỏ có 
hai tai dài, mắt màu hồng, có đuôi ngắn. Sau đó đặt câu hỏi gợi mở : “Các con 
biết con thỏ nó có tài gì không?”. Trẻ trả lời được là con thỏ có tài chạy nhanh, 
tôi dùng que chỉ rõ thỏ có hai tai dài, mắt hồng, đuôi thỏ ngắn, hai chân trước 
nhỏ hơn và hai chân sau to khỏe nên thỏ chạy nhảy rất nhanh.
 Như vậy không những trẻ biết được con thỏ có những đặc điểm gì mà trẻ 
còn biết môi trường sống của chúng, cách vận động, các bộ phận cơ thể ra sao. 
Nắm được rõ đặc điểm trẻ quan sát rõ hơn, từ đó so sánh rất rõ ràng và phân 
loại cũng rất tốt.
 4.4. Tổ chức các hoạt động thí nghiệm trực tiếp
 Cho trẻ được hoạt động trải nghiệm là cách tiếp thu kiến thức một cách cô 
đọng nhất và khắc sâu kiến thức nhất. Vì vậy, trong hoạt động khám phá tôi 
thường xuyên đưa những thí nghiệm để cho trẻ được trải nghiệm và đạt được 
những mục tiêu trên. 
 Những thí nghiệm cụ thể đó là:
 Thí nghiệm 1: Vật chìm – Vật nổi
 * Mục đích: 
 Cho trẻ biết được tại sao có vật thì chìm, vật thì nổi trong nước.
 * Chuẩn bị: 
 1 chậu nước, các vật thí nghiệm: thanh gỗ nhỏ, quả bóng, sỏi, miếng xốp, 
lá cây khô, giấy bìa.
 * Cách tiến hành: 
 Tôi cho cháu làm thí nghiệm như sau: cho các cháu cầm và quan sát các 
vật rồi thả từng vật thí nghiệm vào chậu nước, sau đó quan sát hiện tượng.
 * Kết quả: 
 Thanh gỗ, viên sỏi, đinh sắt chìm; còn quả bóng, miếng xốp, lá cây khô, 
giấy bìa nổi trên mặt nước.
 Cho cháu tìm ra nguyên nhân: Cháu Trang có ý kiến: thanh gỗ, viên sỏi và 
đinh sắt nặng nên nó chìm, các vật khác nhẹ hơn nên sẽ nổi.
 - Kết luận: các vật có trọng lượng riêng lớn hơn lực đẩy của nước như 
viên sỏi, đinh sắt và thanh gỗ sẽ chìm; còn các vật nổi là những vật có trọng 
lượng riêng nhỏ đấy.
 11/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Bé làm thí nghiệm vật chìm- vật nổi
 * Cô mở rộng: Trong cuộc sống hằng ngày, người ta đã vận dụng điều 
này để chế tạo ra các con tàu, thuyền, bè đi trên sông, trên biển được mà không 
bị chìm đấy.
 Thí nghiệm 2: Nước đá biến đi đâu.
 * Mục đích: Cho trẻ biết được nước đá khi gặp nhiệt độ ấm dần nó sẽ tan 
chảy ra thành nước.
 * Chuẩn bị:
 - 8 cốc thủy tinh có chứa nước ấm đánh số 1, 2.
 - 4 khay đựng viên nước đá kích thước khoảng 2- 3 cm .
 * Cách tiến hành:
 Cho trẻ nhìn viên nước đá trong khay đá.
 Cho trẻ sờ tay vào thành 2 cốc nước ấm.
 Các con có nhận xét xem thành cốc như thế nào?
 Cô bỏ viên nước đá vào cốc nước số 1. Cho trẻ quan sát hiện tượng: Viên 
nước đá nhỏ dần rồi biến mất.
 * Giải thích và kết luận: 
 - Giải thích: 
 Các con thấy hiện tượng gì xảy ra?
 Nước đá biến đi đâu? ( Nước đá đã tan thành nước)
 Tại sao có một cốc nước đầy hơn? Một cốc vơi hơn?( Cốc đầy là do có 
nước đá tan ra)
 Chúng mình sờ tay vào thành 2 cốc và có nhận xét gì? (cốc số 1 lạnh hơn 
do nước đá tan ra làm giảm nhiệt độ nước trong cốc).
 Cho trẻ thực hiện theo nhóm mỗi nhóm cô chuẩn bị 2 cốc nước ấm và 3 
viên nước đá cho trẻ làm thí nghiệm.
 - Kết luận: Khi thả vào cốc nước ấm số 1, nước đá tan ra thành nước khi 
nhiệt độ ấm lên, làm nước trong cốc số 1 đầy hơn và lạnh hơn.
 12/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 2 cốc nước sau khi làm thí nghiệm nước đá đã tan ra
 Thí nghiệm 3: Vì sao ngọn nến tắt.
 * Mục đích: Trẻ nhận biết không khí làm cho nến cháy, không có không 
khí thì nến sẽ tắt.
 * Chuẩn bị: 2 cốc nến nhỏ, 1 chiếc cốc thủy tinh lớn, bật lửa.
 * Cách tiến hành: 
 - Đốt nến để trẻ nhìn thấy cả 2 cốc nến cùng cháy.
 - Cho trẻ quan sát cốc thủy tinh đã chuẩn bị và cho trẻ đoán xem điều gì sẽ 
xảy ra khi dùng cốc thủy tinh úp vào 1 cốc nến đang cháy.
 - Cô dùng cốc thủy tinh úp vào 1 cốc nến đang chay, cho trẻ quan sát và 
nhận xét hiện tượng xảy ra (1 cốc nến tắt, 1 cốc nến đang cháy)
 - Cho trẻ thảo luận: Vì sao 1 ngọn nến tắt?
 * Giải thích và kết luận:
 - Giải thích: Cốc nến đang cháy là do có không khí xung quanh. Còn cốc 
nến bị tắt là vì khi úp cốc thủy tinh vào kín, không khí không lọt được vào bên 
trong nên cốc nến bị tắt dần.
 - Kết luận: Nến cháy được nhờ không khí, không có không khí nến sẽ tắt. 
 Khi trẻ làm thí nghiệm úp cốc thủy tinh vào cây nến
 13/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Mỗi khi trẻ khám phá ra điều gì mới lạ thì tôi cho cháu ghi kết quả bằng 
kí hiệu lên bảng theo dõi mà cô và trẻ đã thỏa thuận để dễ kiểm tra. Khi thí 
nghiệm thành công, tôi thấy trên khuôn mặt trẻ lộ rõ vẻ thích thú, phấn khởi đặc 
biệt có những nhóm đã reo hò ầm ĩ.
 Với các hoạt động học này tôi thấy vui và các cháu thật sự chủ động khi 
làm công việc thí nghiệm. Lại thêm một lần nữa tôi lại tác động vào các cháu 
tính tự tin, tự lập, tự suy nghĩ, tự tìm kết quả nhanh nhất để hoàn thành công 
việc mình đang làm.
 Đối với tôi, tôi đã áp dụng nhiều thí nghiệm vui vào hoạt động học của 
cháu về những đề tài khám phá khoa học và tất cả đều được sự hưởng ứng nhiệt 
tình, say mê của các cháu.
 Đã được tôi đưa vào dạy và đạt kết quả cao, phụ huynh cũng đã đến kể cho 
tôi nghe về các thành quả mà cháu tự làm thí nghiệm ở nhà: Hoa đổi màu, 
nhuộm quả, sự dịch chuyển của nước, nước biến đổi màu, tạo cầu vồng...
 Tôi thật sự phấn khởi với những phương pháp, biện pháp khi cho trẻ thí 
nghiệm và tôi thích nhất là việc các cháu say mê được khám phá không chỉ ở 
lớp mà còn ở nhà và phụ huynh rất hài lòng.
 4.5. Nâng cao kỹ năng quan sát, so sánh và phân loại ở trẻ thông qua 
hoạt động học:
 * Nâng cao kỹ năng quan sát, so sánh và phân loại ở trẻ:
 Biết được kỹ năng và nghệ thuật dạy trẻ khám phá khoa học chưa thật sáng 
tạo, nên bản thân tôi khắc phục bằng cách: Thường xuyên học tập, bạn bè, đồng 
nghiệp, luyện tập giọng nói sao cho thật truyền cảm, tác phong dạy sao cho nhẹ 
nhàng, linh hoạt để thu hút trẻ vào hoạt động. Từ đó trẻ mới chú ý quan sát, tìm 
tòi khám phá.
 Về kiến thức phải nắm vững phương pháp dạy, cung cấp cho trẻ kiến thức 
dù đơn giản nhưng cũng phải thật chính xác, dễ hiểu.
 Tận dụng mọi thời gian để tự rèn luyện mình, dù ở lớp hay ở nhà.
 Luôn lắng nghe, tiếp thu ý kiến nhận xét của ban giám hiệu sau mỗi tiết 
dạy, để từ đó phát huy những mặt tốt, khắc phục những hạn chế.
 * Về cách tiến hành:
 Với mỗi bài tùy thuộc vào đối tượng cho trẻ khám phá, tôi tìm những cách 
vào bài khác nhau để gây sự chú ý, tò mò của trẻ. Có thể dùng câu đố, bài hát để 
trẻ nhận biết đối tượng bằng tranh ảnh, và đồ vật, vật thật và mô hình.
 Với mỗi đối tượng trẻ được khám phá, trẻ được quan sát thật kỹ, trẻ biết 
đưa ra ý kiến nhận xét của mình, cùng với đó là câu hỏi gợi mở của cô, cứ mỗi 
 14/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
lần khám phá như vậy tôi lồng ghép nội dung giáo dục vào bài. Trẻ không 
những hiểu về đối tượng đó mà còn có cách ứng xử, hành động với chúng.
 Sau khi trẻ được làm quen 3-4 đối tượng. Tôi cho trẻ so sánh 2 đối tượng 
một, để trẻ có thể dễ dàng hoàn thành nhiệm vụ phân loại trong cách trò chơi.
 Tổ chức các trò chơi trong mỗi tiết dạy, tôi tổ chức đan xen trò chơi động 
với trò chơi tĩnh, làm cho không khí tiết dạy vui tươi, hào hứng và hiệu quả.
 Trong các tiết học khác tôi cũng lồng ghép kiến thức môi trường xung 
quanh để củng cố vốn hiểu biết về biểu tượng đã có của trẻ.
 VD: Trong hoạt động tạo hình : “Vẽ con vật nuôi trong gia đình”. Cô cho 
trẻ xem ti vi hoặc tranh những con vật nuôi trong gia đình, cho trẻ gọi tên. Cô 
và trẻ cùng đàm thoại về một số con vật như con chó, con gà, con mèo... để trẻ 
biết được hình dạng, môi trường sống, thức ăn và cách vận động của nó.
 Trẻ xem ti vi về các con vật nuôi trong gia đình
 Trong các hoạt động khác, tôi có thể cung cấp kiến thức cũ, tận dụng mọi 
lúc, mọi nơi để giáo dục trẻ.
 Trong hoạt động góc: Trẻ được chơi ở góc thiên nhiên, trẻ tưới cây, nhặt 
lá, bắt sâu.
 Xem sách về môi trường xung quanh, đặc biệt trẻ được chơi nhiều đồ chơi 
bằng vật thật, khi được hoạt động nhiều với đồ vật thật, trẻ được nhìn, sờ, nắn, 
ngửi. Từ đó có hình ảnh chọn vẹn về những gì xung quanh trẻ, không những thế 
mà tôi còn phát huy tính sáng tạo của trẻ bằng cách cho trẻ làm tranh từ nguyên 
liệu thiên nhiên như: Hoa, lá ép khô, vỏ cây, cọng rơm...
 Qua các buổi dạo chơi, tham quan, hoạt động ngoài trời, dã ngoại, khi trẻ 
quan sát tôi hướng trẻ sử dụng mọi giác quan để trẻ có thể chỉ ra chọn vẹn đối 
tượng đó.
 VD: Cô cho trẻ quan sát cây hoa hồng, hướng trẻ nhận biết màu sắc cánh 
hoa, cho trẻ sờ cánh hoa thấy nhẵn và mịn, các mép của lá có răng cưa. Đưa hoa 
lên ngửi có mùi thơm.
 15/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Trẻ được quan sát kỹ, có được đầy đủ các đặc điểm của đối tượng nên trẻ 
so sánh rất tốt và phân loại rất nhanh.
 Dạo chơi tham quan, hoạt động ngoài trời, không những để trẻ khám phá 
thế giới xung quanh mình mà tôi còn giáo dục tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo 
vệ môi trường. Tôi cũng luôn chú ý kiến thức xã hội với trẻ về công việc của 
mỗi người, về mối quan hệ giữa con người với nhau, đặc biệt là giáo dục an 
toàn giao thông với trẻ tạo cho trẻ thói quen và ý thức khi tham gia giao thông. 
Với trẻ mặc dù kiến thức rất đơn giản như: Đi trên đường không chạy, không nô 
đùa, nhìn những tín hiệu giao thông.
 * Rèn trẻ thông qua hoạt động học:
 Trong hoạt động khám phá khoa học tôi lồng ghép tích hợp các hoạt động 
khác như: Toán, âm nhạc, tạo hình, văn học...để trẻ thêm hứng thú, ghi nhớ tốt 
hơn, hiểu vấn đề sâu rộng hơn.
 VD: Trong hoạt động khám phá khoa học: “Làm quen với động vật sống 
trong gia đình”
 Vào bài để tạo hứng thú cho trẻ, tôi tổ chức cho trẻ thi đố vui, hai đội ra 
câu đố cho nhau và giải câu đố đội bạn:
 “ Con gì chân ngắn
 Má lại có màng
 Mỏ bẹt màu vàng
 Hay kêu cạp cạp?”
 (Con vịt)
 “ Con gì mào đỏ
 Gáy ò ó o.
 Từ sáng tinh mơ
 Gọi người dậy sớm?”
 (Con gà trống)
 Như vậy trẻ giải được câu đố rất vui vẻ hào hứng, kích thích tư duy, làm 
phong phú vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc.
 Trong hoạt động học tôi cũng lồng ghép toán sơ đẳng, làm quen với các 
con vật sống trong rừng, cô và trẻ cùng đếm số tai thỏ, số chân voi, đếm số thỏ, 
số voi và các con vật khác (hươu, nai,) mà trẻ thả được vào trong khu rừng 
(Thông qua trò chơi).
 Và với những hoạt động khám phá khoa học khác tôi còn đưa âm nhạc xen 
kẽ giữa các phần chuyển tiếp trong hoạt động học để thêm hào hứng sôi động. 
Như trong hoạt động khám phá khoa học: “Động vật sống trong rừng” khi đã 
làm quen với con voi rồi, để chuyển tiếp sang làm quen với các con vật sống 
 16/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
trong rừng khác tôi cho trẻ đứng lên hát vận động bài hát: “Đố bạn”, để trẻ được 
vận động cơ thể và tiết học trở nên sôi nổi hơn, trẻ hứng thú tham gia.
 Trẻ hát và vận động cùng cô bài hát “ Đố bạn”
 Trong hoạt động, tôi cũng kích thích khả năng sáng tạo nghệ thuật của trẻ 
bằng cách cho trẻ gắn hoặc dán để hoàn thiện bức tranh. Cô cho trẻ chơi trò 
chơi: “Thả các con vật vào khu rừng”. Tôi đã chuẩn bị sẵn những con thỏ, voi, 
hổ, hươu, nai bằng xốp, 2 bức tranh vẽ rừng cây, trẻ chơi theo 2 đội sau 1 bản 
nhạc, đội nào gắn được nhiều con vật hơn đội đó chiến thắng.
 Tôi thường tổ chức các trò chơi trong các hoạt động học. Các trò chơi 
động, tĩnh đan xen nhau để tạo hứng thú, hoạt động học trở nên vui tươi không 
nhàm chán, trẻ thêm phần hoạt bát nhanh nhẹn.
5. Kết quả sau khi thực hiện đề tài:
 Qua thực hiện một số biện pháp trên kết quả đạt được như sau :
 a. Kêt quả trên cô:
 Bản thân tôi đã được trau rồi nhiều kiến thức, kỹ năng, nghệ thuật dạy trẻ.
 Phụ huynh tín nhiệm tin yêu hơn khi họ giao trẻ đến lớp.
 b. Kết quả trên trẻ:
 Trẻ có tiến bộ rõ rệt, có kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại tốt, hiểu biết 
rộng về tự nhiên cũng như xã hội.
 17/20 Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 4-5
 tuổi ở trường mầm non
 Bảng 1: Số liệu điều tra đánh giá trên trẻ:
 NỘI DUNG Đầu năm Cuối năm
 TT
 ĐÁNH GIÁ Đạt % KĐ % Đạt % KĐ %
 Trẻ chú ý vào 
 1 nội dung hoạt 10 39 18 61 26 94,7 2 5,3
 động
 Trẻ nói được 
 kết quả khám 
 2 phá, ý kiến 7 31 21 69 22 84 6 16
 riêng của 
 mình.
 Trẻ có kỹ 
 3 năng khám 5 26 23 74 24 89,4 4 10,6
 phá.
 Trẻ nắm 
 4 được kiến 10 39 18 61 25 92 3 8
 thức.
 So sánh số liệu theo từng tiêu chí, tôi thấy kết quả thật đáng mừng, số trẻ 
đạt trong các tiêu chí tăng lên rõ rệt.
 1.Trẻ chú ý vào nội dung hoạt động tăng thêm 55,7% so với đầu năm.
 2.Trẻ nói được kết quả khám phá, ý kiến riêng của mình tăng 53 %.
 3.Trẻ có kỹ năng khám phá tăng thêm 63,4%.
 4.Trẻ nắm được kiến thức tăng cao thêm 53 % so với kết quả đầu năm.
 c. Về phía phụ huynh:
 Các bậc phụ huynh đã nhận thức được rõ tầm quan trọng của việc dạy trẻ 
làm quen với môi trường xung quanh, luôn tạo điều kiện cùng cộng tác với cô 
giáo để việc làm quen với môi trường xung quanh của trẻ đạt hiệu quả cao nhất, 
đó cũng đã góp phần nâng cao chất lượng cho trẻ khám phá khoa học.
 18/20