SKKN Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, Thành phố Hà Nội

 1 
 MỤC LỤC 
I. ĐẶT VẤN ĐỀ .............................................................................................................. 2 
1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến ....................................................................... 2 
2. Mục tiêu của sáng kiến ................................................................................................ 2 
3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu .................................................................. 2 
II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN ................................................................................. 3 
1. Một số nét khái quát về vấn nạn tin tức giả trong thời công nghệ số .......................... 3 
1.3. Giả thuyết khoa học .................................................................................................. 4 
1.4. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu ..................................................................... 4 
2. Biện pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề ................................................... 5 
2.1. Sự nguy hiểm của tin tức giả .................................................................................... 5 
2.2. Thực trạng của nạn tin tức giả và tác hại .................................................................. 5 
2.3. Nguyên nhân của vấn nạn ......................................................................................... 6 
2.4. Tác hại của vấn nạn tin tức giả ................................................................................. 6 
2.5. Các biện pháp giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả ..................................... 7 
3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại nhà trường ..................................... 17 
4. Hiệu quả của sáng kiến .............................................................................................. 17 
5. Tính khả thi ................................................................................................................ 18 
6. Thời gian thực hiện sáng kiến ................................................................................... 18 
III. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT ......................................................................................... 18 
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................. 20 
 2 
 I. ĐẶT VẤN ĐỀ 
 1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến 
 Trong thời đại công nghệ số, việc thu thập và xử lý thông tin trong cuộc 
sống hàng ngày là nhu cầu tất yếu. Thông tin giúp chúng ta nâng cao hiệu suất 
công việc, giải quyết các vấn đề lí luận và thực tiễn trong nhận thức và hoạt 
động sống. Chỉ cần một thao tác đơn giản trên điện thoại hay máy tính, chúng ta 
dễ dàng bị cuốn vào biển thông tin đa dạng trên mọi lĩnh vực. Nếu không tự chủ, 
chúng ta sẽ bị nghiện internet, smartphone cùng vô số điều hấp dẫn do chúng 
mang lại. Trong khi đó, mọi thông tin chúng ta tiếp cận mỗi ngày có độ tin cậy 
khác nhau. Bên cạnh những thông tin hữu ích, chúng ta dễ bị choáng ngợp và 
thu hút trước những thông tin mang tính chất giật gân, “gây sốc” hoặc những 
cạm bẫy “ngọt ngào” mà chúng ta có thể phải trả giá đắt. 
 Thông tin giả đã và đang bùng phát, trở thành vấn nạn toàn cầu. Tin tức giả 
gia tăng với tốc độ nhanh chóng tỉ lệ thuận với số nạn nhân của nó. Và những 
người thiếu hiểu biết, thiếu thông tin cảnh báo, nhẹ dạ, cả tin...đã và đang trở 
thành nạn nhân của tin tức giả mỗi ngày. Chính vì vậy, đấu tranh phòng chống 
tội phạm lĩnh vực công nghệ thông tin không chỉ là trách nhiệm của riêng các cơ 
quan quản lí nhà nước, mà là trách nhiệm của mọi công dân. 
 2. Mục tiêu của sáng kiến 
 Sáng kiến “Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh 
trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” được thực hiện 
nhằm mục đích bảo vệ sự an toàn về mọi mặt cho học sinh của trường trước sự 
tấn công của vấn nạn tin tức giả trong hiện tại và tương lai. 
 3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 
 3.1. Thời gian 
 Sáng kiến “Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh 
trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” được thực hiện 
trong năm học 2023-2024. 
 3.2. Đối tượng nghiên cứu 
 Internet xuất hiện đem lại cho chúng ta nhiều cơ hội và thách thức. Chúng 
ta không thể vì mặt trái của thông tin trên internet mà đoạn tuyệt với vai trò quan 
trọng của các tài nguyên mạng. Giúp học sinh trung học an toàn khi tham gia 
mạng xã hội là công việc cấp thiết. Chính vì thế, sáng kiến “Giáo dục phòng 
tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện 
Ba Vì, thành phố Hà Nội” sẽ tổng hợp thực trạng vấn nạn tin tức giả; nguyên 
nhân và ảnh hưởng tiêu cực của nó với cá nhân, xã hội; từ đó, đề xuất, thử 
nghiệm, vận dụng các giải pháp khoa học cụ thể, thiết thực nhằm chủ động giáo 
dục phòng tránh tác hại của tin tức giả, bảo đảm sự an toàn trong môi trường 
 3 
thông tin cho học sinh. 
 Tác giả thực hiện khảo sát bằng cách phát phiếu hỏi cho 200 em học sinh 
đại diện các khối 6, 7, 8, 9 của trường THCS Cổ Đô về việc dùng mạng xã hội. 
Chọn 10 lớp ngẫu nhiên, mỗi lớp phát phiếu hỏi cho 20 học sinh gồm 10 nam và 
10 nữ. Như vậy việc khảo sát 10 lớp của nhà trường hoàn toàn đáng tin cậy. 
 3.3. Phạm vi nghiên cứu 
 Sáng kiến “Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh 
trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” nghiên cứu vấn 
nạn tin tức giả xảy ra ở Việt Nam thông qua mạng xã hội; đồng thời khảo sát đối 
tượng học sinh trường THCS Cổ Đô và đưa ra các giải pháp áp dụng phù hợp 
với đặc điểm tâm lí học sinh. 
 II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN 
 1. Một số nét khái quát về vấn nạn tin tức giả trong thời công nghệ số 
 1.1. Khái niệm tin tức giả 
 - Tin giả trên không gian mạng là những thông tin sai sự thật được cố ý 
đăng tải, lan truyền nhằm mục đích không chính đáng, gây hiểu lầm cho người 
đọc, người xem hoặc những thông tin có một phần sự thật nhưng không hoàn 
toàn chính xác do không được kiểm chứng, xác minh hoặc bị phóng đại, suy 
diễn, làm thay đổi bản chất của sự việc, thường xuất hiện dưới dạng tin tức và 
được lan truyền chủ yếu trên mạng xã hội (Bộ Thông tin-Truyền thông). 
 - Theo từ điển Cambridge: “Tin giả là những câu chuyện không có thật 
được lan truyền dưới dạng tin tức trên Internet hoặc các phương tiện truyền 
thông khác, thường được tạo ra để tác động đến quan điểm chính trị hoặc tạo ra 
như một trò đùa”. 
 - Theo ấn phẩm báo chí của UNESCO: Tin giả ngày nay không chỉ là cái 
mác gắn cho thông tin sai sự thật và gây nhầm lẫn, được ngụy trang và phát tán 
như tin tức. Tin giả hay tin xuyên tạc là một lời nói dối cố ý, có chủ đích, nhằm 
vào những người bị những kẻ ác ý chủ động lừa dối. 
 - Theo Liên minh châu Âu (EU): Tin giả được hiểu là thông tin sai lệch 
hoặc thông tin cố ý gây hiểu lầm có thể kiểm chứng được tạo ra, trình bày và 
phát tán vì lợi ích kinh tế hoặc cố ý lừa dối công khai và có thể gây tổn hại cho 
cộng đồng (Báo cáo về tin xuyên tạc và tin giả năm 2019 - Disinformation and 
Fake news final report). 
 - Theo Luật phòng, chống tin giả (Anti-Fake News Act) của Malaysia có 
hiệu lực từ năm 2018: Tin giả bao gồm tin tức, thông tin, dữ liệu và báo cáo 
hoàn toàn sai sự thật hoặc sai một phần dưới mọi dạng thức thông tin hình ảnh, 
âm thanh hoặc dưới bất kỳ hình thức nào khác có khả năng gợi ý từ/hoặc ý 
tưởng. 
 4 
 - Định nghĩa theo “Tiêu chuẩn cộng đồng” của Facebook: 
 + Thông tin sai lệch là nội dung chứa tuyên bố mà bên thứ ba đáng tin cậy 
xác định là sai sự thật. 
 + Tin đồn không thể xác minh là tuyên bố mà đối tác chuyên môn tại 
nguồn xác nhận là rất khó hoặc không thể truy vết, trong trường hợp không có 
nguồn đáng tin cậy, nội dung tuyên bố không đủ cụ thể để vạch trần hoặc tuyên 
bố đó đáng ngờ/phi lý đến mức khó tin. 
 1.2. Sự nguy hiểm của tin tức giả 
 Tin tức giả thường được phát tán rất nhanh, nhanh hơn gấp nhiều lần so với 
khả năng ngăn chặn và xử lý chúng. Nhờ công nghệ tiên tiến, các đối tượng sản 
xuất tin giả có thể tìm ra những cách phát tán tin tức giả một cách nhanh chóng 
đến mức khó kiểm soát. Đối tượng bị tấn công bởi tin tức giả có thể bị tổn 
thương về tinh thần, thiệt hại về vật chất (kinh tế). Do đó, Giáo dục phòng tránh 
tác hại, ngăn chặn tin tức giả là vấn đề mang tính toàn cầu. 
 1.3. Giả thuyết khoa học 
 Tin tức giả đã, đang bùng nổ và đe dọa sự an toàn trong cuộc sống của mỗi 
con người. Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả là trách nhiệm của Nhà 
nước và mọi công dân. Tin tức giả sẽ khó khăn trong việc tấn công người nhận 
thông tin nếu người đó hiểu biết về tin tức giả, chủ động giáo dục phòng tránh 
và tuyên truyền cho cộng đồng biết cách giáo dục phòng tránh, ngăn chặn, đẩy 
lùi nạn tin tức giả, đặc biệt là đấu tranh phòng chống tội phạm công nghệ cao, 
tội phạm lừa đảo qua mạng xã hội. Nâng cao hiểu biết và ý thức cảnh giác của 
mỗi công dân trong công tác đấu tranh phòng chống nạn tin tức giả là giải pháp 
quan trọng nhất. 
 1.4. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu 
 1.4.1. Nhiệm vụ nghiên cứu 
 Sáng kiến “Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh 
trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” giải quyết vấn 
đề theo trình tự sau: 
 - Vấn nạn tin tức giả đã, đang gia tăng nhanh và phức tạp như thế nào? 
 - Nguyên nhân của vấn nạn tin tức giả là gì? 
 - Hậu quả của vấn nạn tin tức giả đối với cá nhân, xã hội ra sao? 
 - Biện pháp giáo dục phòng tránh tác hại của nạn tin tức giả cho học sinh 
trường THCS Cổ Đô như thế nào? 
 - Việc thực hiện những giải pháp đó đem lại những hiệu quả gì? Kế hoạch 
mở rộng, phát triển của sáng kiến ra sao? 
 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu 
 5 
 Sáng kiến được thực hiện với sự kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu 
khác nhau: 
 - Phương pháp điều tra, khảo sát (khảo sát, điều tra, phỏng vấn các đối 
tượng nghiên cứu... nhằm khai thác thông tin về các vấn đề nghiên cứu...) 
 - Phương pháp phân loại và hệ thống hóa (thu thập được thông tin, số liệu, 
thống kê, phân loại, sàng lọc, tổng hợp, hệ thống hóa thông tin, số liệu đó...) 
 - Phương pháp mô hình hóa (xây dựng biểu bảng, sơ đồ...để thuận tiện cho 
việc nắm bắt các vấn đề lớn và truyền tải những thông tin quan trọng) 
 2. Biện pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề 
 2.1. Sự nguy hiểm của tin tức giả 
 Tin tức giả thường được phát tán rất nhanh, nhanh hơn gấp nhiều lần so với 
khả năng ngăn chặn và xử lý chúng. Nhờ công nghệ tiên tiến, các đối tượng sản 
xuất tin giả có thể tìm ra những cách phát tán tin tức giả một cách nhanh chóng 
đến mức khó kiểm soát. Đối tượng bị tấn công bởi tin tức giả có thể bị tổn 
thương về tinh thần, thiệt hại về vật chất (kinh tế). Do đó, giáo dục phòng tránh 
tác hại, ngăn chặn tin tức giả là vấn đề mang tính toàn cầu. 
 2.2. Thực trạng của nạn tin tức giả và tác hại 
 Thực trạng: Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển và 
ứng dụng Internet cao nhất thế giới với khoảng 77,93 triệu người dùng Internet, 
chiếm 79,1% dân số (số liệu năm 2023). Khi xu hướng đọc tin trên mạng xã hội 
đang gia tăng thì có một con số đáng lo ngại theo khảo sát của chương trình 
nghiên cứu Internet và mạng xã hội cho thấy, gần 47% người dùng mạng ở Việt 
Nam bị ảnh hưởng bởi những thông tin vu khống, bịa đặt. 
 Một số dạng lừa đảo qua mạng xã hội mà một số học sinh và giáo viên 
trường THCS Cổ Đô đã gặp phản ánh môi trường thông tin không an toàn. Cụ 
thể là bị lừa qua mua thẻ “game”, mua hàng trực tuyến; Nhận tin “tri ân khách 
hàng” giả mạo; Tài khoản Facebook bị tấn công; Nhận tin nhắn nhờ nạp thẻ điện 
thoại; Nhận tin nhắn làm quen với ý đồ xấu, giả danh cán bộ y tế nhà trường gọi 
điện cho phụ huynh thông báo con đang bị cấp cứu trong bệnh viện và yêu cầu 
nộp tiền vào tài khoản banking 
 Như vậy, theo kết quả khảo sát ở trên, một số học sinh và giáo viên trường 
THCS Cổ Đô đã gặp phải hầu hết các dạng lừa đảo phổ biến. Tuy nhiên, hậu quả 
chưa gây thiệt hại về người và tài sản nhưng đã làm hoang mang tư tưởng đối 
với giáo viên và học sinh. Song niềm tin vào con người, vào mạng xã hội suy 
giảm. 
 Số liệu nghiên cứu: Trong 200 phiếu hỏi thì 100% học sinh sử dụng điện 
thoại. Có tới 87.5% học sinh trong nhà trường sử dụng mạng xã hội Facebook và 
đọc tin trên mạng này hàng ngày. Thói quen đó đã và đang đưa đến nhiều hệ lụy 
 6 
 khó lường. 
 Bảng kết quả khảo sát học sinh dùng một số mạng xã hội 
 Số lượng 
STT Nội dung Tỉ lệ (%) 
 HS 
 1 Dùng Facebook 174/200 87.5 
 2 Dùng mạng XH khác 63/200 31.5 
 3 Đọc báo điện tử 55/200 27.5 
 4 Đọc tin qua Facebook 168/200 84.0 
 6 Chia sẻ ngay tin vừa đọc trên Facebook khi thấy hay 101/200 50.5 
 7 Tin ngay thông tin vừa đọc 194/200 97.0 
 8 Bị lừa qua mạng xã hội (các hình thức) 14/200 7.0 
 Căn cứ vào phiếu khảo sát kết quả sau thực nghiệm biện pháp giáo dục 
 phòng tránh tác hại của nạn tin tức giả cho học sinh trường THCS Cổ Đô, tác giả 
 đã thu được kết quả sau đây: 
 STT Nội dung Số lượng HS Tỉ lệ (%) 
 1 Bị lừa qua mua hàng online 4/200 1.0 
 2 Bị lừa qua mua thẻ game 0 0 
 3 Bị lừa dạng “tri ân khách hàng” 0 0 
 4 Bị lừa dạng nhờ mua thẻ điện thoại 0 0 
 5 Đọc tin trên Facebook 187/200 93.5 
 6 Chia sẻ ngay tin vừa đọc 12/200 6.0 
 7 Tin ngay tin vừa đọc 12/200 6.0 
 8 Mức độ nghi ngờ/tin vào tin vừa đọc 188/200 94.0 
 2.3. Nguyên nhân của vấn nạn 
 - Sự gia tăng số lượng người dùng internet 
 - Do kẻ xấu muốn thực hiện các mục tiêu phá hoại (phá hoại kinh tế của cá 
 nhân, tổ chức, nhà nước; phá hoại nền an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội) 
 - Sự nhẹ dạ cả tin, thiếu hiểu biết, thiếu cảnh giác của người nhận tin 
 - Do thích nổi tiếng nên tung tin giật gân để “câu like” 
 - Thiếu kỹ năng xử lý thông tin; thiếu hiểu biết pháp luật 
 - Rảnh rỗi, thích đùa; cả tin và tham lam... 
 2.4. Tác hại của vấn nạn tin tức giả 
 Tin tức giả gây thiệt hại về vật chất 
 7 
 - Đối với cá nhân, tổ chức: Tin tức giả gây thiệt hại về kinh tế. 
 - Đối với nhà nước: Tin tức giả gây tốn kém thời gian, công sức, tài chính 
để tuyên truyền nhân dân cảnh giác; tìm kiếm, truy bắt và xử lý những kẻ vi 
phạm. 
 Tin tức giả tác động tiêu cực đến tâm lí, đe dọa tính mạng con người 
 - Tin tức giả làm biến dạng trí nhớ. Do tin tức giả thường có tính “giật 
gân”, “gây sốc” nên trí nhớ của con người có sự thiên vị với nó. 
 - Tin tức giả gây tâm lí hoang mang, lo lắng, sợ hãi; làm tổn hại tới tới uy 
tín, danh dự của cá nhân. 
 - Tin tức giả gây mất niềm tin ở con người và cuộc sống 
 - Tin tức giả gây thiệt hại về tính mạng con người. 
 Tin tức giả gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội 
 Từ việc gây xáo trộn tâm lí cho con người, tin tức giả khiến xã hội trở nên 
hỗn loạn, khó kiểm soát. Nó gây ra tình trạng bất ổn về an ninh, chính trị, kinh 
tế, xã hội. 
 2.5. Các biện pháp giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả 
 Sáng kiến “Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh 
trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” đã sử dụng 
nhiều biện pháp cụ thể, thiết thực, phù hợp với đối tượng nên có hiệu quả cao, 
giúp giáo dục học sinh của trường phòng tránh tác hại của tin tức giả, đặc biệt là 
lừa đảo qua mạng xã hội: 
 - Tuyên truyền kiến thức, kỹ năng tới từng học sinh với tần suất thường 
xuyên, liên tục. 
 - Tuyên truyền kiến thức, kỹ năng cho học sinh với nhiều hình thức khác 
nhau. 
 - Phối hợp với Tổ tham vấn Tâm lí học đường và cộng tác viên truyền 
thông giúp đỡ những học sinh gặp rắc rối khi tham gia vào cộng đồng mạng xã 
hội. 
 2.5.1. Tích cực tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao hiểu biết và kỹ 
năng Giáo dục phòng tránh tin tức giả cho học sinh 
 Lực lượng tuyên truyền: 
 Mỗi giáo viên và mỗi học sinh trở thành tuyên truyền viên tích cực trong 
chương trình giáo dục phòng tránh tác hại của nạn tin tức giả, đặc biệt là lừa đảo 
qua mạng xã hội. 
 Hình thức tuyên truyền: 
 Thực hiện một chiến dịch tuyên truyền sâu rộng và mạnh mẽ. 
 8 
 - Tuyên truyền trực tiếp trên lớp thông qua giờ sinh hoạt. 
 - Tuyên truyền qua Bản tin truyền thanh của Đội Thiếu niên do Ban truyền 
thông của nhà trường thực hiện. 
 - Dán tranh ảnh cổ động, bảng thông tin, băng rôn, khẩu hiệu ở nơi đông 
người qua lại trong một thời gian dài. 
 - Phát tờ rơi cho học sinh đọc vào giờ ra chơi. 
 - In những bài báo về các vụ án điển hình dán ở bảng tin nhà trường hàng 
ngày, trưng bày ở vị trí có nhiều học sinh qua lại, dán trên bảng thông tin của 
mỗi lớp giới thiệu học sinh đọc trong giờ giải lao. 
 - Tuyên truyền qua hệ thống tranh, ảnh theo chủ đề và tổ chức cuộc thi, 
triển lãm tranh (theo quy mô lớp, trường) 
 - Tuyên truyền qua chương trình ngoại khóa theo lớp, khối lớp, trường (nạn 
nhân các vụ lừa đảo qua mạng chia sẻ câu chuyện của mình và bài học cảnh 
giác) 
 - Tuyên truyền trên các mạng xã hội: Đăng bài tuyên truyền trên trang 
Facebook của nhà trường; vận động học sinh đọc và chia sẻ những nội dung 
cảnh báo về tình trạng nguy hiểm của tin tức giả và biện pháp Giáo dục phòng 
tránh. 
 - Tuyên truyền qua các cuộc thi tìm hiểu về vấn nạn tin tức giả, tuyên 
truyền viên giỏi về Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả, thi tiểu phẩm 
tuyên truyền về tác hại của tin tức giả. 
 - Câu lạc bộ tâm lí học đường và Ban truyền thông của nhà trường hỗ trợ 
khó khăn cho học sinh gặp những rắc rối trong môi trường mạng xã hội. 
 - Cung cấp số điện thoại đường dây nóng cho học sinh để tìm kiếm trợ giúp 
khi cần. 
 Nội dung tuyên truyền 
 - Các chiêu lừa qua điện thoại, internet 
 - Cách ứng phó khi bị tấn công trên không gian mạng 
 - Cách lựa chọn nguồn thông tin đáng tin cậy, tránh tin xấu, độc 
 - Cách xử lý khi tiếp cận thông tin chưa được xác minh 
 - Tìm trợ giúp khi gặp rắc rối trong không gian mạng 
 2.5.2. Tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh 
 Thiếu và yếu về kỹ năng sống đã và đang là vấn đề cần khắc phục của thế 
hệ trẻ. Thiếu kỹ năng xử lý công nghệ thông tin có thể khiến học sinh phải trả 
giá. Chính vì vậy, học sinh cần được trang bị kỹ năng đó, nhất là trong thời đại 
công nghệ số. 
 9 
 Tác giả đã phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp hướng dẫn học sinh một 
số kỹ năng trong việc nhận diện tin tức giả thông qua tuyên truyền bằng hình 
ảnh, cụ thể là: 
 10 
 11 
 12 
 13 
 14 
 15 
 16 
 17 
 3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại nhà trường 
 Qua bảng so sánh kết quả khảo sát trước và sau thực nghiệm 
 120 
 100 
 80 
 60 
 40 Trướ c 
 20 
 0 
 Dùng FB Tin ngay Đọc báo có uy Chia sẻ tin Bị lừa 
 tín 
 * Chú thích: 
 - Lượng người dùng Facebook sau thi tuyên truyền giảm không đáng kể 
(99.5% -> 95.8%) 
 - Lượng người tin ngay vào tin vừa đọc giảm mạnh (96.1% -> 6.0%) 
 - Số người chia sẻ ngay tin mình vừa đọc giảm (21.0% -> 6.0%) 
 Sau khi thực hiện biện pháp giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả, tác 
giả đã thu được các phản hồi tích cực sau: 
 - Chúng ta có thể giảm tác hại (tinh thần, vật chất) do tin tức giả gây ra nếu 
chúng ta có kiến thức và kỹ năng giáo dục phòng tránh. Một số kỹ năng xử lý 
thông tin đơn giản giúp chúng ta tránh được hệ lụy do bị tin tức giả tấn công. 
 - Phân biệt tin tức thật - giả trên mạng xã hội không phải là điều đơn giản. 
Để khai thác thông tin có hiệu quả, phục vụ cho công việc và cuộc sống thì 
người dùng mạng xã hội cần lựa chọn loại thông tin, nguồn thông tin và chỉ nên 
đọc những thông tin trên một số trang báo điện tử chính thống có uy tín. 
 - Để tự bảo vệ mình và không xâm phạm đến quyền của cá nhân, tổ chức, 
mọi người cần hiểu và chấp hành Luật an ninh mạng. 
 - Nếu phát hiện nguồn tin hoặc cá nhân, tổ chức có dấu hiệu vi phạm pháp 
luật trong lĩnh vực an ninh mạng, người dùng cần báo lực lượng an ninh để họ 
kịp thời ngăn chặn, xử lý. 
 4. Hiệu quả của sáng kiến 
 Sáng kiến “Giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho học sinh 
trường trung học cơ sở Cổ Đô, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” của tác giả giúp 
cho công tác giáo dục học sinh của trường phòng tránh tác hại của tin tức giả, 
đặc biệt là lừa đảo qua mạng xã hội. 
 Học sinh cơ bản nắm rõ và hiểu được các quy tắc ứng xử trên mạng xã hội 
cũng như tiếp nhận và xử lý các thông tin; tuân thủ các quy định của pháp luật về 
 18 
chia sẻ các thông tin nhận được, có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị 
đạo đức, văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam, biết sử dụng mạng xã hội 
để tuyên truyền, quảng bá về đất nước - con người, văn hóa tốt đẹp của Việt Nam, 
chia sẻ thông tin tích cực, những tấm gương người tốt, việc tốt. 
 5. Tính khả thi 
 Tác giả đã khảo sát, xin ý kiến của CBQL, giáo viên của nhà trường về 
mức độ phù hợp của biện pháp giáo dục phòng tránh tác hại của tin tức giả cho 
học sinh nhà trường, phần lớn người được hỏi đều cho rằng tiến trình và biện 
pháp là phù hợp đối với học sinh nhà trường, có thể nhân rộng trong đội ngũ 
giáo viên nhằm giáo dục cho học sinh một cách lâu dài. 
 Phần thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của tiến trình trong thực 
tiễn đã được giáo viên chủ nhiệm hỗ trợ tác giả triển khai ở các lớp có hiệu quả 
tại trường THCS Cổ Đô trong năm học 2023-2024. 
 6. Thời gian thực hiện sáng kiến 
 * Giai đoạn chuẩn bị (từ 01/8/2023 – 01/9/2023) 
 - Nghiên cứu kế hoạch tổ chức thực hiện sáng kiến, đặc biệt chú ý tới lĩnh 
vực nghiên cứu; 
 - Đề xuất các ý tưởng và thảo luận tham khảo ý kiến CBQL, giáo viên nhà 
trường, lựa chọn đề tài nghiên cứu có tính mới, sáng tạo, tính giáo dục, tính khả 
thi, tính thực tiễn cao, bám sát đời sống của học sinh. 
 * Giai đoạn thực hiện (Từ 05/9/2023 – 05/5/2024) 
 Xác định đối tượng và thời gian nghiên cứu 
 - Đối tượng nghiên cứu: Học sinh trường THCS Cổ Đô. 
 - Thực hiện các biện pháp của sáng kiến trên mẫu học sinh. 
 III. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT 
 Trong thời đại bùng nổ thông tin, con người có cơ hội tiếp cận dễ dàng với 
lượng tin đồ sộ trên mọi lĩnh vực. Vấn nạn tin tức giả đã và đang hoành hành với 
nhiều thủ đoạn tinh vi và mục đích lợi nhuận, lợi ích khác nhau. Trong “cơn 
bão” thông tin, cuộc chiến chống lại vấn nạn tin tức giả không đơn giản, không 
thể hoàn tất trong một thời gian ngắn. Trong lúc chưa có những giải pháp thực 
sự hữu hiệu, mỗi người cần tự trang bị cho mình những kỹ năng để có thể nhạy 
bén trước các thông tin, đưa ra được những sự lựa chọn và quyết định đúng đắn 
về việc nên tiếp nhận hay chia sẻ thông tin nào, góp phần làm giảm thiểu những 
hệ quả thật mà tin tức giả gây ra. Với học sinh trung học, nhà trường cần trang bị 
cho họ kiến thức, kỹ năng cơ bản để họ biết tự bảo vệ mình. Mỗi người biết tự 
bảo vệ mình trước tấn công của tin tức giả là yếu tố quyết định thành công của 
cuộc chiến. Và các phương tiện truyền thông chính thống, nhà trường cùng với 
các lực lượng xã hội khác cần chung tay bảo vệ lớp trẻ bằng cách trang bị cho họ 
 19 
cách tự bảo vệ là điều quan trọng, có tính quyết định. 
 Tác giả thiết nghĩ, bên cạnh sự vào cuộc tích cực, quyết liệt của các cơ 
quan chức năng, mỗi người dân khi sử dụng mạng xã hội phải nêu cao tinh thần 
cảnh giác, biết sàng lọc, nhận diện tin giả, tin sai sự thật cũng như các hành vi vi 
phạm pháp luật trên không gian mạng, trong đó chú ý vào những điểm sau: 
 Một là, Khi tiếp nhận thông tin cần có cái nhìn toàn diện, tỉnh táo sàng lọc, 
kiểm chứng cơ sở của thông tin và kiểm tra tác giả, xác định nội dung của thông 
tin; không để bị chi phối bởi những từ ngữ “hot”, những sự kiện “nóng” đang 
diễn ra để tránh bị lợi dụng hiểu sai lệch thông tin. 
 Hai là, Lựa chọn đăng tải, chia sẻ thông tin từ các trang mạng xã hội, trang 
thông tin điện tử, báo điện tử chính thống; không tham gia đăng tải, bình luận 
hay chia sẻ thông thông tin giả, tin sai sự thật, tin chưa được kiểm chứng; đồng 
thời tích cực chia sẻ, lan tỏa những câu chuyện đẹp, thông tin tích cực, nhân văn 
trong cuộc sống. 
 Ba là, khi phát hiện các tin giả, sai sự thật, những nội dung liên quan đến 
an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, hoặc các trang mạng giả mạo cần kịp 
thời báo cáo, phản ánh với cơ quan chức năng để kịp thời vô hiệu hóa các nguồn 
phát tán tin giả, tin sai sự thật trên mạng xã hội, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và 
bình yên cuộc sống. 
 Đấu tranh phòng chống tin giả, tin sai sự thật là trách nhiệm của mỗi người, 
mỗi nhà, nhằm góp phần bảo đảm tốt an ninh trật tự trên không gian mạng, vì 
cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân và tạo điều kiện để phục vụ đắc 
lực nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của quê hương, đất nước./. 
 Ba Vì, ngày 06 tháng 5 năm 2024 
 XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT 
 Chu Quang Hùng 
 20 
 TÀI LIỆU THAM KHẢO 
1. Tạp chí tuyên giáo (03/08/2020), “Tin giả và trách nhiệm của báo chí” 
2. ANTV - Truyền hình công an nhân dân, “Nhận diện và đấu tranh: 
 Tin giả, hiểm họa thật” 
3. Triệu Thành Lê, Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ - Khoa học 
 xã hội và nhân văn “Nhà báo và tin giả” 
4. Trần Vũ Thị Giang Nam (12/01/2021) Chuyên san Khoa học Xã hội 
 và Nhân văn “Hiện tượng tin tức giả, một số phương thức nhận biết và 
 ngăn chặn” 
5. Lý Thanh Hương (03/11/2021), “Kinh nghiệm xử lý vấn nạn tin giả 
 trong hoạt động báo chí và truyền thông”, baotintuc.vn 
6. Trí Dũng Hanoimoi (2019), “Ngăn chặn tin giả trên mạng xã hội: Cần 
 giải pháp đủ mạnh” 
7. Trần Chí Đạt, Ngô Thị Mỹ Hạnh, Nxb Thông tin và truyền thông 
 (2022), “Cẩm nang phòng chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian 
 mạng”.