SKKN Một số biện pháp đổi mới hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non (GV: Hoàng Thị Xuyến - Trường MN Ba Trại B - Năm học 2023-2024)

 UBND HUYỆN BA VÌ 
 TRƢỜNG MẦM NON BA TRẠI B 
 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN CHỮ CÁI 
 CHO TRẺ 5 TUỔI TRONG TRƢỜNG MẦM NON 
 Tên tác giả: Hoàng Thị Xuyến 
 Đơn vị công tác: Trường mầm non Ba Trại B 
 Chức vụ: Giáo viên. 
 Năm học 2023 – 2024 
 MẪU 1 
 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 ------------------- 
 ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN 
 Kính gửi: Hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp cơ sở. 
 Ngày Trình độ 
 Chức 
 Họ và tên tháng năm Nơi công tác chuyên Tên sáng kiến 
 danh 
 sinh môn 
 Một số giải pháp đổi 
 mới hoạt động làm 
 Hoàng Thị Trường Mầm Giáo 
 21/10/1983 Đại học quen chữ cái cho trẻ 5 
 Xuyến non Ba Trại B viên 
 tuổi trong trường mầm 
 non. 
 - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến (nêu rõ lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến và 
vấn đề mà sáng kiến giải quyết) 
 + Lĩnh vực tôi nghiên cứu thuộc lĩnh vực: Phát triển ngôn ngữ 
 + Vấn đề mà sáng kiến giải quyết: Một số giải pháp đổi mới hoạt động làm 
quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm áp dụng giảng dạy, 
giúp trẻ phát triển một cách toàn diện qua các hoạt động học, trò chơi, hoạt động 
khác vào chăm sóc giáo dục trẻ tại lớp. 
 - Tên sáng kiến đề nghị công nhận: “Một số giải pháp đổi mới hoạt động 
làm quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non”. 
 - Sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Từ đầu tháng 9/2023 
đến tháng 4/2024. 
 - Mô tả bản chất của sáng kiến: “Một số giải pháp đổi mới hoạt động làm 
quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non ”. 
 * Giải pháp thực hiện: 
 2.1. Giải pháp 1: Xây dựng môi trƣờng chữ cái phong phú để tạo cơ 
hội cho trẻ tự học. 
 Môi trường chữ viết từ lâu đã được các nhà giáo dục xem là một trong 
những yếu tố cần thiết trong việc hình thành kỹ năng đọc viết ở trẻ đặc biệt đối 
với lứa tuổi mầm non. Tôi nhận thấy môi trường giáo dục trong ngoài lớp học 
phải đáp ứng nhu cầu phát triển về nhận thức, thẩm mỹ, ngôn ngữ, xúc cảm, tình 
cảm xã hội và thể lực của trẻ. Môi trường phát triển ngôn ngữ phải có nhiều cơ 
hội thử thách, khuyến khích, kích thích trí tưởng tượng, sự quan tâm của trẻ. 
 2.2. Giải pháp 2: Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động 
làm quen chữ cái. 
 Đối với việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc dạy học là vô cùng 
quan trọng cần thiết không thể thiếu trong hoạt động làm quen với chữ cái. Việc 
ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy có từ rất lâu, trước đây khi tổ 
chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái tôi cũng đã thực hiện ứng dụng 
công nghệ thông tin trong bài giảng của mình. 
 2.3. Giải pháp 3: Ứng dụng phƣơng pháp giáo dục tiên tiến trong hoạt 
động làm quen chữ cái. 
 Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến trong tổ chức các hoạt động giáo 
dục tạo cơ hội cho giáo viên được chủ động lựa chọn nội dung, hình thức, thời 
gian, tổ chức các hoạt động giáo dục một cách linh hoạt dựa vào nhu cầu, khả 
năng và hứng thú của trẻ. Trẻ được tham gia các hoạt động theo sở thích, được 
lĩnh hội kiến thức, kỹ năng một cách tự nhiên đúng theo phương châm “Học mà 
chơi, chơi bằng học” trao cơ hội cho trẻ được chủ động trải nghiệm, khám phá 
và phát triển khả năng giao tiếp, khả năng hoạt động nhóm ở trẻ. 
 2.4. Giải pháp 4: Sử dụng một số trò chơi lấy trẻ làm trung tâm tạo sự 
hứng thú và phát huy đƣợc tính tích cực, chủ động của trẻ trong hoạt động 
làm quen với chữ cái. 
 Trò chơi là hoạt động chủ đạo trong trường mầm non, trẻ được học mà 
chơi, chơi mà học vì vậy nếu trẻ chỉ ngồi một chỗ nghe cô giáo truyền đạt và 
thực hiện theo yêu cầu của cô thì trẻ sẽ rất nhàm chán, không hứng thú và tích 
cực hoạt động cùng cô. Chính vì vậy trong bất cứ hoạt động nào thì trò chơi là 
yếu tố xuyên suốt và không thể thiếu trong quá trình truyền đạt kiến thức đến 
với trẻ. Đặc biệt với trò chơi chữ cái nhằm giúp trẻ nhận biết và phát âm đúng 
29 chữ cái. 
 2.5. Giải pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để nâng cao chất lƣợng hoạt 
động làm quen với chữ cái cho trẻ. 
 Ngay từ buổi họp đầu tiên của lớp, tôi đã dành thời gian để nhấn mạnh tầm 
quan trọng của hoạt động làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo lớn như: Cho trẻ làm 
quen với các chữ cái là tổ chức thực hiện các hoạt động làm quen với việc đọc và 
viết nhằm hình thành một số kĩ năng cần thiết cho trẻ chuẩn bị vào lớp một. Việc 
thông báo các nội dung cần thiết về việc làm quen chữ cái cho phụ huynh rõ. Giới 
thiệu cho phụ huynh xem những đồ dùng cần thiết cho hoạt động học này. Thấy 
được nhiều đồ dùng để phụ vụ dạy học nên khi kêu gọi phụ huynh ủng hộ phế liệu, 
hột hạt, sỏi, đá cuội để trẻ tạo ra chữ cái theo ý thích của trẻ. 
 - Những thông tin cần được bảo mật: Không 
 - Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Để đáp ứng nhu cầu của trẻ trong 
hoạt động làm quen chữ cái, cần có thời gian quan sát các hoạt động của trẻ ở trên lớp, 
bổ sung cơ sở vật chất, đồ dùng trực quan, khảo sát điều tra thực tế và thu thập thông 
tin để định lượng kết quả nghiên cứu từ đó rút ra những nhận xét về việc giúp trẻ hứng 
thú tham gia hoạt động làm quen chữ cái, tạo tiền đề cho trẻ bước vào lớp 1. 
 - Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng 
kiến theo ý kiến của tác giả: 
 + Lợi ích về kinh tế: Giáo viên tiết kiệm được về mặt thời gian, giảm chi 
phí, biết cách giảng dạy kiến thức khoa học. Giáo viên xây dựng bài trên trình 
chiếu và chủ yếu sử dụng vật liệu phế thải và sẵn có ở địa phương nên đỡ tốn 
công làm đồ dùng, không tốn tiền mua đồ dùng, nguyên vật liệu. Bên cạnh đó là 
những hiệu quả gián tiếp lâu dài về mặt kinh tế như nâng cao hiệu quả chất 
lượng công việc của giáo viên giúp trẻ hứng thú hơn với hoạt động làm quen 
chữ cái. 
 + Lợi ích về xã hội: Nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên giúp trẻ 
tiếp cận các kiến thức mới mẻ, sáng tạo, trẻ được trải nghiệm, có được phương 
pháp, hình thức tổ chức học tập tốt. Các giải pháp được đưa vào áp dụng nhằm 
đem đến, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, phát âm chuẩn, chính xác, tạo cho trẻ cảm 
giác vui vẻ thỏa mái khi tham gia học bài không bị gò bó áp đặt. Từ đó trẻ phát 
triển một cách toàn diện nhất tạo ra hướng mới cho tương lai của trẻ sau này. 
Bên cạnh đó giúp giáo viên bổ sung và nâng cao kiến thức chuyên môn cũng 
như hiệu quả giảng dạy. 
 - Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng 
kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu 
hoặc áp dụng thử nếu có: 
 + Lợi ích về kinh tế: Giáo viên tiết kiệm được về mặt thời gian, giảm chi 
phí, biết cách giảng dạy kiến thức khoa học. Giáo viên xây dựng bài trên trình 
chiếu và chủ yếu sử dụng vật liệu phế thải và sẵn có ở địa phương nên đỡ tốn 
công làm đồ dùng, không tốn tiền mua đồ dùng, nguyên vật liệu. Bên cạnh đó là 
những hiệu quả gián tiếp lâu dài về mặt kinh tế như nâng cao hiệu quả chất lượng 
công việc của giáo viên giúp trẻ hứng thú hơn với hoạt động làm quen chữ cái. 
 + Lợi ích về xã hội: Nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên giúp trẻ 
tiếp cận các kiến thức mới mẻ, sáng tạo, trẻ được trải nghiệm, có được phương 
pháp, hình thức tổ chức học tập tốt. Các giải pháp được đưa vào áp dụng nhằm 
đem đến, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, phát âm chuẩn, chính xác, tạo cho trẻ cảm 
giác vui vẻ thỏa mái khi tham gia học bài không bị gò bó áp đặt. Từ đó trẻ phát 
triển một cách toàn diện nhất tạo ra hướng mới cho tương lai của trẻ sau này. 
Bên cạnh đó giúp giáo viên bổ sung và nâng cao kiến thức chuyên môn cũng 
như hiệu quả giảng dạy. 
 Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu 
trách nhiệm trước pháp luật. 
 Ba Trại, ngày 04 tháng 5 năm 2024 
 Người yêu cầu 
 Hoàng Thị Xuyến 
 MỤC LỤC 
STT NỘI DUNG TRANG 
 1 PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1 
 2 1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến. 1 
 3 2. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến. 2 
 4 3.Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu. 2 
 5 PHẦN II: PHẦN II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN 2 
 6 1. Hiện trạng vấn đề. 2 
 7 1.1 Cơ sở lý luận 2 
 8 1.2. Thực trạng ban đầu 3 
 9 2. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề 5 
 2.1. Giải pháp 1: Xây dựng môi trường chữ phong phú 
 10 5 
 để tạo cơ hội cho trẻ tự học. 
 2.2. Giải pháp 2: Ứng dụng công nghệ thông tin vào 
 11 7 
 trong hoạt động làm quen chữ cái. 
 2.3. Giải pháp 3: Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên 
 12 8 
 tiến trong hoạt động làm quen chữ cái. 
 2.4. Giải pháp 4: Sử dụng một số trò chơi lấy trẻ làm 
 13 trung tâm tạo sự hứng thú và phát huy được tính tích cực, 11 
 chủ động của trẻ trong hoạt động làm quen với chữ cái. 
 2.5. Giải pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để nâng cao 
 14 15 
 chất lượng hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ. 
 15 3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị. 16 
 16 4. Hiệu quả của sáng kiến. 18 
 17 5. Tính khả thi. 19 
 18 6. Thời gian thực hiện đề tài, sáng kiến. 19 
 19 7. Kinh phí thực hiện đề tài của sáng kiến. 19 
 20 PHẦN III: KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT 19 
 TÀI LIỆU THAM KHẢO VÀ ẢNH MINH CHỨNG 
 CHO CÁC GIẢI PHÁP 
 1 
 PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 
 1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến. 
 1.1. Cơ sở lý luận 
 Trẻ em là tương lai của đất nước là nơi đặt niềm tin của cha mẹ và toàn xã 
hội. Xung quanh trẻ có rất nhiều những điều mới lạ mà trẻ muốn khám phá, tìm 
tòi, muốn tìm hiểu. Vậy ai là người giúp trẻ tìm hiểu những điều mới lạ đó 
chẳng ai khác chính là cô giáo, cô giáo đã góp phần không nhỏ trong công tác 
giáo dục mà cấp học mầm non được coi là nấc thang đầu tiên của nền giáo dục 
và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ sau này. 
 Đối với trẻ mầm non, phát triển ngôn ngữ là một trong những mục tiêu 
quan trọng nhất. Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vui chơi. 
Thông qua hoạt động học tập, vui chơi ở trường mà khả năng nhận thức của trẻ 
được nâng cao. Trong đó hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ 5 tuổi là hoạt 
động quan trọng trong việc phát triển toàn diện của trẻ, nó có tầm quan trọng rất 
lớn trong việc phát triển vốn từ, phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm - đọc 
chuẩn từ, tiếng mẹ đẻ. Ngoài ra, hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, 
tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng. Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ viết 
và tiếp nhận nhiều tri thức mới. 
 Để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 trẻ có tâm thế tự tin, kỹ năng, kiến thức 
vững vàng. Hoạt động làm quen với chữ cái là môn học mở đầu cho bước ngoặt 
giao tiếp, đồng thời là thước đo đánh giá kết quả của các hoạt động khác. Trước 
khi bước vào lớp 1 trẻ cần phải có tính kỷ luật trong học tập, để làm được điều 
đó trẻ phải nhận biết và phát âm đúng, chuẩn 29 chữ cái, các dấu câu cơ bản. Trẻ 
có thể sao chép được chữ cái, tô đúng cách, tô trùng khít theo nét chấm mờ.... đó 
là việc làm vô cùng quan trọng. 
 1.2. Cơ sở thực tiễn. 
 Để tạo niềm tin cho các bậc phụ huynh cũng như giúp trẻ có tâm thế tốt 
bước vào lớp 1 thì cô giáo mầm non cần làm tốt nhiệm vụ của mình đó là làm 
thế nào để trẻ có một tâm thế sẵn sàng, tự tin để khi vào lớp 1 biết được con số, 
chữ cái để không phải lúng túng ngỡ ngàng nhưng lại không nhàm chán khi trẻ 
biết hết các chữ cái, phép tính đã học ở cấp học mầm non, chính vì vậy việc cho 
trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải là đưa chương trình tiếng 
việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5 tuổi được sử dụng các yếu tố vui 
chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo thông qua các hoạt động học tập. Dạy trẻ 
làm quen chữ cái tức là góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ cho trẻ vì qua bài 
học làm quen chữ cái, ghi nhớ có chủ định ở trẻ được rèn luyện và phát triển, trẻ 
nhận biết được chữ cái, nhớ được âm từ, âm chữ cái. Bên cạnh đó, trẻ còn có 
khả năng linh hoạt nhạy bén thông qua các trò chơi với chữ cái, rèn nề nếp học 
tập, tính đoàn kết, ghi nhớ có chủ định, qua đó góp phần phát triển ở trẻ về mọi 
mặt: Đức - trí - thể - mỹ và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ vốn từ cho trẻ. 
 Tuy nhiên trên thực tế nói chung việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen 
với chữ cái còn thô cứng, không có sự mềm mại, chưa sáng tạo do nhiều nguyên 2 
nhân: Cách tổ chức của giáo viên chưa linh hoạt sáng tạo, chưa chú ý dạy theo 
hướng lấy trẻ làm trung tâm, cơ sở vật chất của các trường còn thiếu thốn dẫn 
đến chưa lôi cuốn, thu hút, kích thích trẻ tư duy, ghi nhớ và phát âm chuẩn, rõ 
ràng, mạch lạc, chưa phát triển được vốn từ cho trẻ. 
 Trải qua nhiều năm chủ nhiệm lớp 5 tuổi, tôi đã gặp không ít khó khăn, 
trẻ nhút nhát, chưa mạnh dạn, thiếu tập trung khi tham gia vào hoạt động. Điều 
đó đã thôi thúc tôi tiếp tục cố gắng hơn nữa trong công việc, nhất là trong công 
tác chuẩn bị những điều kiện, tiền đề cơ bản cho trẻ trước khi vào lớp 1. Xuất 
phát từ những nhận thức trên tôi đã lựa chọn và thực hiện đề tài: Đó là lý do tôi 
chọn đề tài: “Một số giải pháp đổi mới hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 
tuổi trong trường mầm non”. Làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm cho năm học 
2023 - 2024. Với mong muốn góp một phần nhỏ bé vào việc chăm sóc giáo dục 
trẻ tại nhà trong giai đoạn hiện nay. 
 2. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến. 
 Trong việc giáo dục trẻ mầm non thì việc nâng cao hiệu quả giảng dạy 
cho trẻ là việc làm thường xuyên không thể thiếu được. Mà hoạt động làm quen 
với chữ cái là một trong những hoạt động quan trọng rất lớn trong việc phát triển 
vốn từ, phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm, đọc chuẩn chữ, tiếng mẹ đẻ, để 
phát triển các giác quan và ngôn ngữ là phương tiện góp phần hoàn thiện phát 
triển nhân cách của trẻ. 
 3. Thời gian, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu. 
 Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2023 đến tháng 4 năm 2024. 
Củng cố và thực hiện cho những năm tiếp theo 
 Đối tƣợng nghiên cứu: Một số giải pháp đổi mới hoạt động làm quen 
chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non. 
 Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được thực hiện tại lớp 5 tuổi A1 Trường 
mầm non nơi tôi đang công tác. 
 PHẦN II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN 
 1. Hiện trạng vấn đề. 
 1.1 Cơ sở lý luận liên quan trực tiếp đến đề tài. 
 Căn cứ vào kế hoạch số 72/KH-MNBTB ngày 15 tháng 9 năm 2023 
của trường mầm non Ba Trại B về thực hiện nhiệm vụ năm học 2023-2024. 
 Căn cứ vào bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, thực hiện rèn 107 mục tiêu. 
 Cuốn tài liệu bồi dưỡng hoạt động làm quen với chữ cái, cuốn cho trẻ làm 
quen với chữ cái của nhà xuất bản đại học Quốc Gia Hà Nội. 
 Tài liệu tham khảo giúp cho giáo viên dạy trẻ đúng theo độ tuổi không 
dạy trước chương trình lớp 1 cho trẻ mầm non. 
 Việc dạy trẻ 5 tuổi làm quen chữ cái có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Ở 
lứa tuổi mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi nhưng bước sang 
tiểu học hoạt động học tập là chủ đạo của trẻ nên không có bước chuẩn bị 
giúp trẻ tạo tâm thế tốt thì trẻ sẽ khó để thích nghi với môi trường học tập 
khi vào lớp 1. Thông qua việc cho trẻ làm quen chữ cái, vốn từ của trẻ được 3 
nâng cao, trẻ được tập nghe để phân biệt và tập phát âm các âm của Tiếng 
Việt, được làm quen với hình dáng, cách sắp xếp các chữ thành từ, cách phát 
âm được chữ cái ghi lại bằng chữ cái. Đối với trẻ mầm non chơi là hoạt 
động chủ đạo, nên giáo viên thường tổ chức các trò chơi ôn luyện để giúp 
trẻ nhận biết, phân biệt các chữ cái tốt hơn. 
 1.2 Thực trạng ban đầu. 
 Trong chương trình giáo dục đã đưa lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ở vị trí 
thứ 3, ở vị trí này yêu cầu các kỹ năng cần rèn luyện cho trẻ đó là: Nghe, nói, 
làm quen với đọc, viết. 
 Trường mầm non nơi tôi công tác là một trường miền núi của huyện Ba 
Vì, người dân có 3 dân tộc sinh sống: Kinh, Mường, Dao và làm nghề nông 
nghiệp, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí còn thấp. 
 Trường lớp khang trang, đạt chuẩn mức độ 1. Lớp 5 tuổi A1 tuổi có 22 cháu 
trong đó: 13 trẻ nam, 9 trẻ nữ, các cháu là người dân tộc thiểu số chiếm 54,4% 
 Khảo sát về kỹ năng trong mọi hoạt động của trẻ. Qua hiện trạng lớp tôi 
đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau: 
 1.2.1. Thuận lợi. 
 * Về phía giáo viên: 
 Luôn được sự quan tâm của Ban Giám hiệu nhà trường, các cấp uỷ Đảng 
và chính quyền địa phương luôn quan tâm chăm lo cho công tác giáo dục. 
 Hai giáo viên đứng lớp đều đạt trình độ đại học là giáo viên giỏi cấp 
huyện, luôn yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình, năng động, có tinh thần học hỏi. 
 * Về phía trẻ: 
 Trẻ cùng độ tuổi các cháu ngoan ngoãn, lễ phép vâng lời cô giáo, hứng 
thú tích cực trong các hoạt động 
 1.2.2. Khó khăn. 
 * Về phía giáo viên: 
 Đồ dùng dạy học còn thiếu chưa phong phú, sáng tạo, mới lạ. 
 Giáo viên dạy theo phương pháp truyền thống tổ chức hoạt động ôm đồm 
trẻ thấy nhàm chán, gò bó không hứng thú khi học chữ cái. 
 Khi tổ chức hoạt động dạy trẻ làm quen với chữ cái chưa có sự linh hoạt 
sáng tạo về hình thức tổ chức. 
 Chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ diễn ra thường xuyên, liên tục, để bám sát 
vào các hoạt động trên thì giáo viên có ít thời gian làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo. 
 * Về phía trẻ: 
 Trẻ tuy cùng một độ tuổi nhưng khả năng nhận thức của các cháu lại 
không đồng đều, nhiều trẻ hiếu động ít tập trung chú ý, có trẻ lại khá thụ động. 
 Ngôn ngữ của trẻ chưa phát triển toàn diện một số trẻ còn nói ngọng, nói 
lắp, nhận biết và phát âm không chuẩn chưa chính xác ảnh hưởng rất nhiều đến 
việc học làm quen với chữ cái. 
 Trẻ chưa hứng thú, chưa mạnh dạn, tự tin trả lời câu hỏi của cô, chưa tích 
cực tham gia vào hoạt động nhóm và hoạt động làm quen với chữ cái. 4 
 Đa số trẻ trong lớp là dân tộc thiểu số nề nếp học tập cũng như kiến thức 
kỹ năng còn hạn chế. 
 * Về phía phụ huynh: 
 Đa số trẻ là dân tộc thiểu số ở vùng nông thôn có hoàn cảnh khó khăn phụ 
huynh chưa quan tâm chú trọng đến việc dạy cho con. 
 Đa số phụ huynh vẫn còn tâm lý trẻ mầm non chưa học gì nên không dành 
thời gian trao đổi cùng cô cũng như rèn và dạy dỗ con học chữ cái khi ở nhà. 
 Một số phụ huynh có tâm lý nôn nóng khi trẻ chưa biết đọc biết viết nên 
muốn cho trẻ đi học thêm trước chương trình lớp 1 ở bên ngoài. 
 Từ những hiện trạng trên, ngay từ đầu năm học tôi đã thường xuyên tổ 
chức hoạt động học cũng như các trò chơi để theo dõi trẻ và nắm bắt được 
những tâm tư suy nghĩ của trẻ. Qua cách tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt 
động chữ cái cụ thể trên tiết học, lúc đầu tôi thấy trẻ tham gia hoạt động không 
hào hứng, nhàm chán, một số trẻ thích học, một số trẻ không thích học và chưa 
có nề nếp trong học tập. 
 * Số liệu điều tra trước khi thực hiện: Qua khảo sát đầu năm lớp tôi 
thấy: Tổng số học sinh lớp 5 tuổi A1 với 22 cháu đạt kết quả như sau: 
 BẢNG KHẢO SÁT THỰC TRẠNG ĐẦU NĂM 
 Trung 
 Tốt Khá Yếu 
T Phân loại Tổng bình 
T khả năng số Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ 
 trẻ % trẻ % trẻ % trẻ % 
 Trẻ nhận 
 1 biết, nhớ các 22 2 9,1% 5 22,7% 11 50% 4 18,2% 
 chữ cái. 
 Trẻ phát âm 
 45,5
 2 rõ ràng 22 3 13,6% 6 27,3% 10 3 13,6% 
 % 
 chính xác. 
 Trẻ mạnh 
 dạn trả lời 
 3 22 3 13,6% 5 22,7% 9 41% 5 22,7% 
 được câu hỏi 
 rõ ràng 
 Trẻ hứng 
 thú, tích cực 
 45,5
 hoạt động 22 2 9,1% 5 22,7% 10 5 22,7% 
 4 % 
 theo nhóm 
 Hứng thú 
 tích cực vào 
 5 hoạt động 22 2 9,1% 6 27,3% 11 50% 3 13,6% 
 làm quen với 
 chữ cái 5 
 Căn cứ vào kết quả khảo sát trên tôi thấy, số trẻ hứng thú và tích cực tham 
gia vào các hoạt động làm quen với chữ cái của cô còn rất hạn chế. Trẻ chưa mạnh 
dạn tự tin, chưa nhớ chữ cái, phát âm chữ cái chưa chính xác. Từ kết quả trên tôi 
thật sự cảm thấy băn khoăn, lo lắng làm thế nào để trẻ có thể tham gia vào hoạt 
động học một cách tích cực, hứng thú, nhận biết và phát âm chữ cái rõ ràng chính 
xác hơn, tham gia hoạt động nhóm tốt hơn. Vì thế tôi đã đưa ra: “Một số giải pháp 
đổi mới hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non”. Rất 
mong những biện pháp này sẽ giúp cho trẻ học cảm thấy không nhàm chán, gò bó, 
mạnh dạn tự tin, hứng thú say mê học thích tham gia hoạt động chữ cái. Từ đó giúp 
trẻ phát triển một cách toàn diện nhất trong công tác giáo dục. 
 2. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề 
 Qua quá trình giảng dạy và khảo sát trẻ đầu năm học, bản thân tôi tìm tòi 
nghiên cứu và đã tìm ra một số giải pháp để áp dụng vào “Một số giải pháp đổi 
mới hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non” như sau: 
 Giải pháp 1: Xây dựng môi trường chữ cái phong phú để tạo cơ hội cho trẻ tự học. 
 Giải pháp 2: Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động làm quen chữ cái. 
 Giải pháp 3: Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến trong hoạt động làm 
quen chữ cái. 
 Giải pháp 4: Sử dụng một số trò chơi lấy trẻ làm trung tâm tạo sự hứng thú và 
phát huy được tính tích cực, chủ động của trẻ trong hoạt động làm quen với chữ cái. 
 Giải pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để nâng cao chất lượng hoạt động làm 
quen với chữ cái cho trẻ. 
 Tính mới sáng tạo 
 Sáng kiến thể hiện tính mới vì bản thân đã nghiên cứu tìm tòi ra phương 
pháp để giúp trẻ đổi mới hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 trong trường 
mầm non. Trong mỗi phương pháp đều đưa ra những giải pháp mới như: 
 2.1. Giải pháp 1: Xây dựng môi trường chữ cái phong phú để tạo cơ hội 
cho trẻ tự học. 
 Môi trường chữ viết từ lâu đã được các nhà giáo dục xem là một trong 
những yếu tố cần thiết trong việc hình thành kỹ năng đọc viết ở trẻ đặc biệt đối 
với lứa tuổi mầm non. 
 Trước đây tôi trang trí xây dựng môi trường chữ cái ở các góc chưa mới lạ 
đẹp mắt, chưa phong phú đồ dùng chưa kích thích thu hút sự chú ý tập trung của 
trẻ để trẻ hứng thú tham gia vào học tập dẫn đến trẻ học chữ cái nhàm chán 
không phát huy được hết khả năng và tư duy ngôn ngữ của trẻ. 
 Từ đó tôi nhận thấy được tầm quan trọng xây dựng môi trường chữ cái 
phong phú để tạo cơ hội cho trẻ tự học không chỉ giúp trẻ phát triển tư duy ngôn 
ngữ mà còn tạo tiền đề cho việc nắm bắt tốt chương trình tiểu học sau này. Tôi 
nhận thấy môi trường giáo dục trong ngoài lớp học phải đáp ứng nhu cầu phát 
triển về nhận thức, thẩm mỹ, ngôn ngữ, xúc cảm, tình cảm xã hội và thể lực của 6 
trẻ. Môi trường phát triển ngôn ngữ phải có nhiều cơ hội thử thách, khuyến 
khích, kích thích trí tưởng tượng, sự quan tâm của trẻ tôi đã . 
 Môi trƣờng trong lớp học: 
 Môi trường chữ cái ở các góc chơi cần đảm bảo kích thích sự tự khám phá 
ở trẻ, do vậy tôi đã thiết kế các bài tập ở góc chơi dựa trên sự phát triển trò chơi 
của trẻ và nội dung trẻ đang học. Tôi đặc biệt tôn trọng trẻ, tôn trọng ý tưởng 
của trẻ, tận dụng tất cả các sản phẩm trẻ làm ra để trang trí môi trường. 
 Đối với góc học tập tôi cũng dành riêng một không gian để trang trí bé 
học chữ cái. Ở đây tôi cũng có góc mở rất tiện dụng để thay đổi các chữ cái cần 
thiết để dạy trẻ trong tuần, tháng. Ngoài ra còn tạo nhiều trò chơi cho trẻ hoạt 
động ở góc đó. 
 Ảnh xây dựng môi trường chữ cái 
 Tôi xây dựng ở lớp của mình góc thông điệp của bé: Tôi tạo ra những 
chiếc bảng đơn giản tự tao như bảng mi-ca, bảng tự tạo bằng bìa dán giấy đề can 
đen những đồ dùng này trẻ có thể sử dụng phấn để viết các chữ cái theo ý mà trẻ 
thích. Ngoài đồ dùng đó tôi tự tạo bàn ánh sáng để trẻ đặt thẻ chữ cái hoặc tên 
của mình, cô giáo, của bạn để sao chép chữ cái và viết tên các chữ cái lên đó. Đồ 
dùng cô tạo ra để trẻ có môi trường học tập phong phú cô không phải làm đồ 
dùng trong nhiều lần tiết kiệm được thời gian trẻ học xong hôm sau muốn chơi 
trẻ có thể xóa để viết những chữ cái khác. Thông qua thông điệp trẻ được học 
như vậy từ đó giúp trẻ nhớ lâu các chữ cái hứng thú học bài trẻ vừa được học 
vừa được chơi phát triển tư duy một cách hiệu quả nhất. 
 Xây dựng hòm thư: Làm một hòm thư trong lớp và khu vực ngồi viết thư: 
Khuyến khích trẻ viết thư cho nhau, cho cô giáo hoặc người thân về chữ cái, tên 
của mình của bạn để vào phong bì thư, sau đó “ký tên” mình và “viết” tên người 
nhận rồi bỏ vào hòm thư. Thứ sáu hàng tuần cả lớp cùng nhau mở hòm thư. Dựa 
vào tên trên phong bì, biết ai là người nhận và ai là người gửi rồi đọc các chữ cái 
và tên người người nhận, người gửi cho nhau nghe. 
 Ảnh trẻ viết thư và bỏ vào hòm thư 
 Ghi tên các đồ vật, góc chơi trong lớp, tủ đựng đồ dùng cá nhân, vở học 
của trẻ tôi đánh họ tên trẻ, kèm theo kí hiệu chữ cái để trẻ nhận biết được tên của 
mình gồm mấy chữ cái ghép lại với nhau và các chữ đó được viết lần lượt từ trái 
qua phải, còn hộp bút màu, hộp đất nặn, bảng con, ghế ngồi học...tôi đã dán kí 
hiệu cho trẻ bằng lô gô chữ cái khuyến khích trẻ nhận biết chữ hàng ngày thông 
qua việc theo dõi trẻ cách tự chọn ca, khăn và sách vở, đồ dùng đúng ký hiệu 
của mình, của bạn. Từ việc nhỏ nhất tôi cũng thực dùng mô hình chữ để kích 
thích trí nhớ của trẻ. 
 Thường xuyên thay đổi môi trường chữ ở lớp (theo chủ đề trẻ đang học). 
Các chữ viết tuân theo quy tắc ngữ pháp, chính tả, ngắn gọn, súc tích, tôi dùng 
chữ viết và chữ in thường để tạo môi trường chữ trong lớp học. Khi thay đổi 
chữ, tôi chỉ cho trẻ xem và đọc cho trẻ nghe. 7 
 Trẻ trong lớp trẻ được khuyến khích tham gia xây dựng môi trường chữ (tô 
màu, đồ chữ viết, tự sao chép tên mình...) Sử dụng môi trường chữ một cách tích cực. 
 Môi trƣờng ngoài lớp học: 
 Trên thực tế trẻ đến trường ngoài hoạt động có chủ đích, hoạt động ăn, 
ngủ, vệ sinh...còn có các hoạt động khác đối với môi trường bên ngoài như: góc 
thiên nhiên, mảng tuyên truyền với phụ huynh, khu vực để đồ dùng cá nhân như 
tủ, giá để dép. 
 Đây là nơi trẻ thương xuyên hoạt động nên rất có tác dụng cho trẻ ôn các 
chữ cái rất tốt. Chính vì thế tôi đã sắp xếp mô hình ngoài lớp học như sau: Ngay 
cửa vào lớp có ngay bảng những điều phụ huynh cần biết cũng được trang trí rất 
đẹp. Ở đây tôi làm mô hình mở để tiện sử dụng trong năm học. Mảng tuyên 
truyền rất quan trọng phụ huynh nhìn vào là thấy ngay các sự kiện cần thiết như: 
bảng theo dõi sức khỏe, tuyên truyền, kế hoạch học cụ thể của từng tháng nhìn 
vào là biết các con trong tháng này sẽ được học những gì? Còn các bài thơ, câu 
truyện, bài hát tôi cũng in và cài lên để phụ huynh nắm được nếu cần thiết phụ 
huynh có thể chụp lại cùng kiểm tra xem việc học và tiếp thu của con mình ở lớp. 
 Phía bên cạnh của lớp, tôi tuyên truyền phụ huynh ủng hộ chậu hoa, cây 
cảnh, tôi xây dựng vườn ươm của bé...để làm góc thiên nhiên. Vẻ đẹp của hoa, 
cây cảnh đã cuốn hút trẻ làm tăng thêm vẻ đẹp của môi trường lớp học, không 
những thế từng loại hoa tôi cũng để mô hình chữ cho trẻ nhận biết. Mỗi khi 
được ngắm vườn hoa trẻ lại được học ngay chữ cái trên từng loại hoa đó mà 
không phải ngồi học gò bó điều đó kích thích trí nhớ của trẻ. 
 Kết quả: Xây dựng môi trường chữ cái phong phú để tạo cơ hội cho trẻ tự 
học là rất quan trọng, nhằm thu hút trẻ tham gia hoạt động tích cực là hình thức 
cơ bản giúp cho giáo viên đạt được mục đích trong hoạt động. Giáo viên truyền 
tải kiến thức đến cho trẻ và tạo cho trẻ sự hứng thú học tập giúp trẻ phát triển 
ngôn ngữ, tư duy một cách toàn diện nhất. 
 2.2 Giải pháp 2: Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động 
làm quen chữ cái. 
 Đối với việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc dạy học là vô cùng 
quan trọng cần thiết không thể thiếu trong hoạt động làm quen với chữ cái. Việc 
ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy có từ rất lâu, trước đây khi tổ 
chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái tôi cũng đã thực hiện ứng dụng 
công nghệ thông tin trong bài giảng của mình. Tuy nhiên do chưa thành thạo 
làm các sile, làm các hiệu ứng cũng như cách cắt ghép các nét để tạo thành chữ 
cái nên khi tổ chức hoạt động thì một phần các chữ cái xuất hiện lộn xộn, ghép 
các nét rời chưa phù hợp, chữ cái cũng không đúng mẫu dành cho trẻ...và đôi 
khi trong quá trình giảng dạy thì gặp sự cố do bản thân không biết cách thực 
hiện trước đó dẫn đến tiết học không như ý muốn. 
 Trong quá trình học tập bồi dưỡng chuyên đề về công nghệ thông tin, 
chuyên môn, đi dự các tiết dạy mẫu, được sự giúp đỡ của chị em đồng nghiệp 
cũng như học hỏi ứng dụng công nghệ tin mới, thực hành thường xuyên các thao 8 
tác cắt ghép, tạo hiệu ứng, tạo tiger cho bài giảng thì tôi đã hoàn toàn tự tin khi 
thiết kế một bài giảng cho trẻ làm quen với chữ cái trên powepoit, các hiệu ứng 
sinh động đẹp, các chữ cái phù hợp với mẫu chữ dành cho trẻ. Bên cạnh đó tôi 
cũng thành thạo hơn khi có thể thiết kế một số trò chơi cho trẻ làm quen và ôn 
luyện chữ cái trên powepoit như trò chơi: Ô cửa bí mật, rung chuông vàng, ngôi 
nhà ảo thuật, chữ gì biến mất, ong tìm chữ, kéo thả chữ cái. 
 Khi tổ chức các trò chơi trên máy tính tôi nhận thấy trẻ rất hào hứng và 
tham gia rất nhiệt tình, tất cả trẻ đều chú ý và tập trung học, tích cực giơ tay 
trả lời và ghi nhớ rất nhanh bài học thông qua việc trả lời câu hỏi có các đáp 
án gợi ý. 
 Ảnh ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng và trẻ học chữ cái 
 Kết quả: Tôi nghĩ rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt 
động làm quen với chữ cái là một việc làm hết sức cần thiết, thiết thực bởi Công 
nghệ thông tin có rất nhiều tính ưu việt như: Hình ảnh trên máy tính ti vi với 
màu sắc đẹp, âm thanh vui nhộn nội dung thường có hình ảnh “động” sẽ thu hút 
sự hứng thú tích cực của trẻ. Bởi với trẻ để tiếp thu bài học hiệu quả thì cần phải 
có hình ảnh trực quan sinh động. Đồng thời khi ứng dụng công nghệ thông tin 
vào trong hoạt động làm quen chữ cái thì giáo viên có thể tiết kiệm được rất 
nhiều về thời gian, công sức cũng như tiền bạc để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. 
Việc chuẩn bị tranh tốn kém về kinh tế, thời gian nhưng đồng thời lại không hấp 
dẫn bằng việc để trẻ được trực tiếp học và chơi trò chơi các hình ảnh đẹp sinh 
động ấy trên ipat, máy tính... Trẻ học như vậy cảm thấy thỏa mái hào hứng 
không nhàm chán gò bó như tiết học trước đây, áp dụng những giải pháp đó trẻ 
phát triển năng lực và tư duy rất tốt. 
 2.3. Giải pháp 3: Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến trong hoạt 
động làm quen chữ cái. 
 Trước khi áp dụng giải pháp tôi dạy trẻ hoạt động làm quen với chữ cái chủ 
yếu theo phương pháp truyền thống tổ chức hoạt động ôm đồm chưa có sự linh 
hoạt sáng tạo để trẻ hoạt động nhóm và trải nghiệm, đồ dùng dạy học chưa phong 
phú, sáng tạo, mới lạ trẻ cảm thấy nhàm chán, gò bó không hứng thú khi học chữ 
cái. Từ đó tôi cố gắng nghiên cứu tài liệu tìm ra những giải pháp để nâng cao chất 
lượng dạy và học cho cho tôi và học sinh. Tôi áp dụng giải pháp ứng dụng 
phương pháp giáo dục tiên tiến vào hoạt động làm quen với chữ cái để cung cấp 
cho trẻ kiến thức một cách hiệu quả nhất. 
 Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến trong tổ chức các hoạt động giáo 
dục tạo cơ hội cho giáo viên được chủ động lựa chọn nội dung, hình thức, thời 
gian, tổ chức các hoạt động giáo dục một cách linh hoạt dựa vào nhu cầu, khả 
năng và hứng thú của trẻ. Trẻ được tham gia các hoạt động theo sở thích, được lĩnh 
hội kiến thức, kỹ năng một cách tự nhiên đúng theo phương châm “Học mà chơi, 
chơi bằng học” trao cơ hội cho trẻ được chủ động trải nghiệm, khám phá và phát 
triển khả năng giao tiếp, khả năng hoạt động nhóm ở trẻ. Lĩnh hội các kỹ năng xã 
hội tốt, nhanh nhẹn tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp ứng xử, chủ động tìm kiếm 9 
thông tin, ham học hỏi và phát triển tư duy sáng tạo chuẩn bị hành trang cần thiết 
sẵn sàng bước vào cấp học tiếp theo. Để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục 
phát triển toàn diện cho trẻ một cách tốt nhất tôi mạnh dạn áp dụng phương pháp 
tiên tiến Montessori, Reggio Emilia ở lớp tôi vào hoạt động làm quen chữ cái. 
 Ứng dụng phương pháp tiên tiến Montessori vào hoạt động làm quen chữ 
cái học chữ bằng phương pháp Montessori sẽ giúp trẻ ghi sâu nhớ lâu và tăng 
hứng thú khám phá học tập, đặt nền tảng tư duy cho việc tiếp thu kiến thức về 
sau. Giúp trẻ hình thành những thành tố làm cơ sở cho viết chữ và đọc, đó là: 
nhận dạng chữ cái qua tri giác, làm quen với hướng đọc, hướng viết, tô, đồ các 
nét chữ, sao chép một số ký hiệu, chữ cái, tên của mìnhcác hoạt động để phát 
triển của các cơ tạo sự vận động khéo léo của bàn tay. Thông qua việc cho trẻ 
làm quen chữ cái, vốn từ của trẻ được nâng cao, trẻ được tập nghe để phân biệt 
và phát âm các âm của tiếng Việt, làm quen với hình dáng cách sắp xếp các chữ 
thành từ, cách phát âm chữ cái ghi lại giúp trẻ hình thành và rèn luyện một số kỹ 
năng như: Cầm bút, cầm sách, mở từng trang sách, tư thế ngồi... Đây là những 
kỹ năng cần thiết để trẻ sẵn sàng vào lớp 1, việc dạy trẻ những kỹ năng trên, 
hình thành cho trẻ sự hứng thú với việc đọc, viết. 
 Qua những buổi tập huấn, học tập chuyên đề phương pháp Montessori 
phòng giáo dục huyện Ba Vì tổ chức và nhà trường mời cô giáo Đàm Thị Hoài 
Dung về dạy tại trường về phương pháp này. Bản thân tham gia học hỏi tự bồi 
dưỡng về phương pháp giáo dục tiên tiến Montessori tôi cảm thấy đó là một 
phương pháp dạy học tuyệt vời rất tốt đối với trẻ. Trẻ được học qua tri giác, thực 
hành, hoạt động nhóm giúp trẻ cảm thấy thỏa mái “học mà chơi chơi mà học”, 
trẻ mạnh dạn, tự tin học k cảm thấy gò bó nhàm chán. Tôi tiến hành áp dụng bài 
tập ứng dụng phương pháp Montessori vào hoạt động làm quen chữ cái trên trẻ. 
Bộ giáo cụ mà tôi sử dụng là các giáo cụ Montessori mà cô và trẻ đã làm dựa 
trên mô hình giáo cụ mẫu để tạo độ gần gũi với trẻ và tiết kiệm chi phí cho quá 
trình thực hiện. 
 Ảnh cô giáo dạy phương pháp Montessori 
 * Ví dụ 1: Làm quen chữ cái: Thẻ chữ nhám: a, ă, â 
 Mục đích: Trẻ nhận biết và phát âm đúng tên gọi a, ă, â. Trẻ phối hợp 
giữa mắt và tay, trẻ sờ và miết theo đường nét của chữ cái, phân biệt chữ cái a, 
ă, â. Giúp trẻ phát triển trí tuệ, khả năng ghi nhớ thông qua tiếp xúc với đường 
nét của chữ nhám. Phát triển xúc giác, tri giác. Phát triển sự tập trung chú ý. 
 Cô và trẻ thực hiện sờ và miết chữ cái a, ă, â và phát âm: 
 Lấy từng thẻ chữ, gọi tên. Tay trái giữ thẻ chữ, tay phải (ngón trỏ) miết 
trên chữ nhám và phát âm tên chữ a. Trẻ miết phát âm 3 lần, xong cô giới thiệu: 
Đây là chữ a và đặt về phía tay trái theo hàng ngang. Chữ â, ă cô cho trẻ thực 
hiện như chữ a. 
 Cô sử dụng câu hỏi cho nhóm chữ cái a, ă, â để hỏi trẻ: Con hãy chỉ cho 
cô chữ a nào? Chữ ă ở đâu nhỉ? Đây là chữ gì? Chữ gì đây hả con? Ai có thể nói 
cho cô tên chữ cái này là gì? 10 
 Ảnh trẻ tri giác chữ cái 
 Cất chữ: Cô cho trẻ vừa cất phát âm chữ đó. Trẻ thực hiện thẻ chữ nhám a, ă, â. 
 Trò chơi: Cô cho trẻ bịt mặt và tri giác bằng tay đoán chữ cái đó. Cô 
cho trẻ sử dụng các nguyên vật liệu có sẵn nắp chai, hột hạt, sỏi để xếp thành 
chữ cái. Cô cho trẻ tạo chữ bằng cát. 
 * Ví dụ 2: Đồ chữ nhám rắc cát màu 
 Mục đích: Giúp trẻ làm quen với số chữ nhám đọc thành thạo các chữ số, 
biết được các nét tạo thành. Trẻ suy nghĩ, khả năng nhớ, quan sát, tập trung 
 Giới thiệu tên bài tập: Đồ chữ nhám rắc cát màu. Lấy thẻ chữ nhám, tay 
trái giữ thẻ chữ, dùng 1 ngón tay trỏ miết theo chữ nhám và đọc chữ. 
 Dùng giấy trắng vừa với khung của thẻ chữ nhám đặt chồng lên thẻ chữ 
nhám và dùng bút chì, bút chì màu di từ trái qua phải, từ trên xuống dưới 
 Dùng bông tăm chấm hồ lên trên chữ cái đã in được. 
 Rắc cát màu lên trên chữ tạo thành chữ cái. 
 Ảnh trẻ rắc cát màu tạo thành chữ cái 
 * Ví dụ 3: Ghép chữ thành từ 
 Cô giới thiệu cách chơi: Xúc xắc 6 mặt có các hình ảnh được dán gọn vào 
các mặt xúc xắc, phía dưới ghi tên cụm từ tương ứng với hình ảnh (Ví dụ: hình 
ảnh: Quả dưa phía trên, cụm từ “Dưa” ở phía dưới hình ảnh) Cách chơi như sau: 
Cô cho trẻ chơi quân xúc xắc, xúc xắc rơi xuống trên mặt xúc xắc có hình ảnh 
và phía dưới có từ gì thì trẻ lấy chữ cái để xếp lại thành từ tương ứng với từ trên 
mặt xúc xắc và hình ảnh. 
 * Ví dụ 4: Ghép đƣợc bức tranh và tên 
 Giáo cụ - Bức tranh - Thẻ tên của tranh 
 Mục đích: Trẻ biết gọi tên bức tranh và đối chiếu thẻ chữ đúng với bức 
tranh. Trẻ phối hợp giữa mắt và tay. Giúp trẻ phát triển trí tuệ thông qua việc 
chụp ảnh, chụp chữ và khả năng ghi nhớ. Phát triển sự tập trung chú ý 
 Giới thiệu cách chơi: Lần lượt lấy các bức tranh ra và gọi tên. Đưa 3 
tranh và hỏi câu hỏi: Đây là Su hào, đây là Cải bắp, đây là Súp lơ. Chỉ cho cô 
Su hào? Đâu là Súp lơ? Cải bắp đâu nhỉ? 
 Đây là rau gì? Đây là rau gì? Đây là rau gì? Tiếp tục đưa hết tranh ra và 
đặt câu hỏi. Lấy thẻ chữ, xếp ngẫu nhiên từ trái sang phải. Lấy từng thẻ chữ 
đối chiếu với tranh (Nếu thẻ chữ đúng với tranh thì gật đầu, nếu chưa đúng thì 
lắc đầu) 
 Khi cất: Cất thẻ chữ trước và gọi tên sau đó cất tranh và gọi tên tranh. 
 Ứng dụng phương pháp tiên tiến Montessori được tổ chức theo hình thức 
đổi mới lấy trẻ làm trung tâm, trẻ được phát triển toàn diện, đạt yêu cầu độ tuổi, 
có các kỹ năng xã hội tốt, nhanh nhẹn, tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp ứng xử, 
chủ động tìm kiếm thông tin, ham học hỏi. 
 Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến Reggio Emilia vào hoạt động 
làm quen chữ cái học chữ bằng phương pháp Reggio Emilia giúp trẻ tư duy sáng 
tạo từ Reggio Emilia mang đến cho trẻ sự tò mò, tưởng tượng vô hạn và chính 11 
điều đó thúc đẩy các con tự khám phá thế giới theo cách của riêng mình. Trẻ 
sáng tạo bao nhiêu thì học hỏi được nhiều điều mới lạ và phát triển trí thông 
minh. Thay vì giáo trình cụ thể phương pháp giáo dục Reggio Emilia trẻ tự 
tương tác, tìm hiểu môi trường xung quanh, từ đó tác động rất tốt đến sự sáng 
tạo của trẻ. Theo phương pháp này khuyến khích trẻ sự phát triển sáng tạo bằng 
các cách khác nhau. Lấy trẻ làm trung tâm trẻ được tạo môi trường tham gia vào 
các hoạt động làm việc nhóm để tương tác với bạn bè tự trải nghiệm kiến thức 
qua các giờ chữ cái, trẻ đưa ra được các ý kiến cá nhân, thúc đẩy trẻ bộc lộ cảm 
xúc cá nhân, môi trường học tập mở. Giáo viên Chính là người truyền cảm hứng 
giúp trẻ thỏa mái bộc lộ sự sáng tạo trong hoạt động làm quen với chữ cái. 
Ví dụ 1: Học từ, chữ số với bàn ánh sáng: Dụng cụ Nắp chai nhựa có chứa chữ 
cái, sao chép chữ, xếp hột hạt, bút, cát, sỏi trong suốt. Cô cho trẻ tìm cặp chữ in 
hoa và chữ in thường trong nắp chai nhựa có chứa chữ cái trên bàn ánh sáng. Trẻ 
có thể tạo chữ cái từ cát, chép chữ, xếp hột hạt, sao chép các từ trên hình ảnh và 
sao chép ra bàn ánh sáng. Đặc biệt hơn với ý tưởng cho trẻ dùng ngón tay của 
mình để viết chữ cái trên bàn ánh sáng trẻ nhìn thấy ánh sáng thông qua các 
đường nét trẻ viết trẻ cảm thấy hứng thú tích cức tham gia học chữ cái. 
 Ảnh trẻ chơi tạo chữ từ cát, sao chép chữ, xếp hột hạt trên bàn ánh sáng 
 Ví dụ 2: Cho trẻ viết chữ cái trên miếng gỗ, đá cuội, chai, ống che, lá cây, 
vỏ sò, vỏ ngao cho trẻ viết tạo ra chữ cái mà trẻ thích. 
 Ảnh trẻ viết chữ cái đá cuội, miếng gỗ, vỏ ngao, chai, ống che 
 Ứng dụng Phương pháp Reggio Emilia vào hoạt động làm quen với chữ 
cái giúp trẻ rèn luyện tư duy sáng tạo và có kỹ năng giải quyết vấn đề, trẻ mạnh 
dạn tự tin học chữ cái một cách có hiệu quả nhất. Từ nguyên vật liệu thiên 
nhiên, những phế liệu, đồ dùng gần gũi xung quanh trong cuộc sống sinh hoạt 
hàng ngày của trẻ cô là người truyền cảm hứng kích thích sự sáng tạo để trẻ học 
chữ cái. Từ đó trẻ yêu thiên nhiên và gần gũi với thiên nhiên khơi dậy được 
ngon lửa tâm hồn của trẻ. Chính vì vậy sẽ không có bất kỳ quy tắc cũng như áp 
đặt ràng buộc nào để trẻ bắt chước theo nên trẻ có thể tự do sáng tạo theo trí 
tưởng tượng của bẩn thân. Ứng dụng phương pháp này giáo viên chỉ đóng vai 
trò hướng dẫn và cung cấp học liệu cho các con thực hành. 
 Kết quả: Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến, đổi mới các hình thức 
dạy học sáng tạo, linh hoạt và hấp dẫn sao cho phù hợp khả năng nhận thức của 
trẻ và phù hợp với thực tế ở địa phương. Giúp trẻ phát âm đúng, nhanh thuộc, nhớ 
lâu chữ cái hơn. Trẻ hứng thú tự do được trải nghiệm, hoạt động nhóm, say mê 
học vào hoạt động. Giáo viên chính là người truyền cảm hứng giúp trẻ thỏa mái 
bộc lộ sự sáng tạo trong hoạt động làm quen với chữ cái tiết học sẽ trở nên nhẹ 
nhàng và lôi cuốn thu hút. Trẻ cảm thấy học chữ cái không bị nhàm chán gò bó, 
áp lực trong tiết học và giúp trẻ yêu thích hoạt động làm quen chữ cái. 
 2.4. Giải pháp 4: Sử dụng một số trò chơi lấy trẻ làm trung tâm tạo sự 
hứng thú và phát huy được tính tích cực, chủ động của trẻ trong hoạt động 
làm quen với chữ cái. 12 
 Trò chơi là hoạt động chủ đạo trong trường mầm non trẻ được học mà 
chơi, chơi mà học vì vậy nếu trẻ chỉ ngồi một chỗ nghe cô giáo truyền đạt và 
thực hiện theo yêu cầu của cô thì trẻ sẽ rất nhàm chán, không hứng thú và tích 
cực hoạt động cùng cô. Chính vì vậy trong bất cứ hoạt động nào thì trò chơi là 
yếu tố xuyên suốt và không thể thiếu trong quá trình truyền đạt kiến thức đến 
với trẻ. Đặc biệt với trò chơi chữ cái nhằm giúp trẻ nhận biết và phát âm đúng 
29 chữ cái. Thông qua chơi trẻ hứng thú tham gia hoạt động làm quen với chữ 
cái vì tính hấp dẫn của các trò chơi đã phát huy được tính tích cực ở trẻ, kích 
thích trẻ phát triển ngôn ngữ. Việc học chữ qua các trò chơi sẽ làm cho các giờ 
học làm quen chữ cái sinh động hơn, kích thích hứng thú cho trẻ nhiều hơn, 
các trò chơi được vận dụng một cách linh hoạt và có lồng ghép các trò chơi 
dân gian đã thu hút sự tham gia của trẻ. Nội dung các trò chơi với chữ cái 
phong phú, đa dạng sử dụng nhiều hình thức thảo mãn nhu cầu về trí tuệ của 
trẻ, kết quả chơi có yếu tố bất ngờ và luật chơi đơn giản giúp trẻ dễ nhớ. Nếu 
các bước dạy chữ cái nó theo một ba lem như vậy và giáo viên không biết thay 
đổi tình huống, sáng tạo các trò chơi mới lạ mà đồng thời phải phù hợp với chủ 
đề chủ điểm thì kết quả giờ học sẽ không cao. Chính vì vậy, sau nhiều năm dạy 
học và đứng lớp mẫu giáo lớn, tôi luôn sưu tầm học hỏi, sáng tạo đổi mới một số 
trò chơi chữ cái phù hợp với chương trình hiện nay để lấy trẻ làm trung tâm. Tôi 
xin dẫn chứng một vài ví dụ các trò chơi trẻ vừa học vừa chơi ghi nhớ khác sâu 
chữ cái 1 cách tốt nhất như sau: 
 * Trò chơi 1: Cƣớp cờ (Trò chơi dân gian) 
 Cách chơi: Cô chia hai nhóm có số trẻ bằng nhau, cho trẻ trong nhóm tự 
đếm số thứ tự và yêu cầu trẻ nhớ số thứ tự của mình. Cô gọi trẻ theo số, ví dụ: 
“Các bạn có số 1, 3, 5 lấy cho cô chữ cái h”, “Các bạn có số 2, 4, 6 lấy cho cô 
chữ cái k”, Hoặc các bạn gái lấy chữ h, các bạn trai lấy chữ k. Trẻ có các số 
thứ tự hoặc bạn trai bạn gái đó sẽ nhanh chân cướp cờ có chữ cái mà cô đã yêu 
cầu. Trẻ nào nhanh chân và lấy được đúng nhiều cờ nhất thì sẽ thắng cuộc. 
 * Trò chơi 2: Những con chữ thông minh 
 Cách chơi: Cho trẻ tự chia về các nhóm, mỗi nhóm 6 bạn. Cô phát cho mỗi 
đội 1 rổ các thẻ chữ lớn. Cô cho trẻ xem hình ảnh con mực và từ “con mực” trên 
máy vi tính. Khi có hiệu lệnh bắt đầu trò chơi, trẻ ở các đội tùy ý chọn một chữ cái 
bất kỳ trong số chữ cái cô đã chuẩn bị và cầm trước ngực (Cháu chọn chữ cái nào 
thì đóng vai con chữ ấy). Các “con chữ” thông minh tự đi tìm “bạn” trong đội của 
mình để ghép thành từ và cụm từ “con mực”. Sau 1 bản nhạc các con chữ thông 
minh dừng lại, cô cùng cháu kiểm tra kết quả và chọn ra đội thắng cuộc. Những 
con chữ thông minh của chúng ta đã xếp được cụm từ gì đây nào? 
 * Trò chơi 3: Ô ăn quan (Trò chơi dân gian) 
 Cách chơi: Chia 5 nhóm. Mỗi nhóm có 4 trẻ chơi. Từng nhóm oẳn tù tì 
bạn nào oẳn tù tì thắng sẽ đi trước chia sỏi vào các ô cho đến hết. Trẻ thắng tung 
quân xúc xắc. Mặt xúc xắc hiện ra chữ cái nào thì trẻ sẽ lấy thẻ hình có từ chỉ 13 
tên của con vật chứa chữ cái đó đặt vào ô trống bên cạnh. Nếu như trẻ đó không 
tìm được thẻ hình sẽ bị mất lượt. Trẻ nào tìm đúng thẻ có chứa chữ cái sẽ thắng. 
 Ảnh trẻ chơi trò chơi ô ăn quan 
 * Trò chơi 4: Xúc sắc vui nhộn 
 Cách chơi: Cô và trẻ lắc lư nhún nhảy theo tiếng nhạc, sau đó cô tung xúc 
sắc, xúc sắc rơi xuống dừng lại ở mặt có chứa chữ cái nào thì trẻ cầm thẻ chữ cái 
đó bật vào trong và phát âm chữ cái đó sau đó nhanh. Hoặc cô chia trẻ 2 nhóm 
có thể yêu cầu trẻ sẽ về góc tìm các nét rời ghép lại thành chữ cái giống với chữ 
cái trên mặt xúc sắc sau khi ghép nét tạo thành chữ cái trẻ phát âm chữ cái đó. 
Sau thời gian một bản nhạc, Nếu nhóm nào ghép các nét rời thành chữ cái giống 
trên mặt xúc sắc chính xác nhất thì đội đó sẽ chiến thắng. 
 * Trò chơi 5: Đánh chắt (Trò chơi dân gian) 
 Cách chơi: Cô cho trẻ rải chắt ra và tung quả bưởi lên. Cô yêu cầu trẻ lấy 
chắt có chứa chữ cái nào thì trẻ tung quả bưởi lên tay chụp lấy chữ cái mà cô yêu 
cầu, đồng thời tay chụp lấy quả bưởi để quả bưởi không bi rớt xuống đất. Nếu trẻ 
lấy không đúng chắt có chữ cái như cô yêu cầu thì sẽ bị mất lượt chơi, nhưng nếu 
trẻ lấy đúng chắt có chứa chữ cái mà quả bưởi bị rơi xuống đất thì vẫn bị mất lượt 
chơi. 
 * Trò chơi 6: Câu cá 
 Cách chơi: Cô chuẩn bị ao, cá có chứa chữ cái và cần câu cá, cô chia về 4 
nhóm chơi nhiệm vụ của các nhóm chơi câu những chữ cái theo yêu cầu của cô. 
Khi có hiệu lệnh thì các bạn trong nhóm câu cá, câu đúng con cá có chữ cái mà cô 
yêu cầu. Khi câu được ra khỏi ao thì để vào giỏ. Cô có thể cho trẻ chơi khó hơn 
từng nhóm chơi theo yêu cầu của cô nhóm 1 và 3 câu con cá có chữ cái mà cô yêu 
cầu, nhóm 2 và nhóm 4 câu cùng một con cá có chữ cái giống nhau). Sau khi bản 
nhạc kết thúc thì đại diện 4 nhóm trưởng đem giỏi cá lên và đổi giỏ cá cho nhau 
kiểm tra kết quả. Kiểm tra kết quả xong trẻ thả cá vào bể và giáo dục trẻ. 
 Ảnh trẻ chơi câu cá có chứa chữ cái 
 * Trò chơi 7: Nhảy lò cò (Trò chơi dân gian) 
 Cách chơi: Cô chuẩn bị tấm bảng có chứa chữ cái trong 10 ô vuông. Trẻ đặt 
miếng cái vào ô số 1 (chữ cái l), co một chân lên, còn chân kia nhảy lò cò vào ô số 
2 (chữ cái m), ô số 3(chữ cái n), đến 2 ô 4-5 (b và d) thì dang 2 chân đặt vào 2 ô 
này, Sau đó, quay người tiếp tục nhảy lò cò ô số 6 (chữ cái đ)-7 (chữ cái e), ô số 8 
(chữ cái đ), đến ô 9-10 (g và y) thì dang 2 chân đặt vào 2 ô này cúi xuống nhặt 
miếng cái của mình ở ô số 1 (chữ cái l) rồi nhảy ra ngoài. Lưu ý ô nào làm cái thì 
không nhảy vào ô đó mà nhảy vào ô kế tiếp. Khi nhảy lò cò không được chạm chân 
vào vạch và không chống chân xuống đất, trẻ phải đọc to chữ cái trong ô mà trẻ 
nhảy vào. Sau mỗi lần chơi giáo viên thay đổi các chữ cái trên ô. 
 * Trò chơi 8: Vũ điệu mùa xuân 
 Cách chơi: Trẻ tạo thành vòng tròn cầm thảm chữ cái. Cô thả bóng vào 
giữa thảm, cô và trẻ cùng nhảy trên nền nhạc Freeze Dance khi nhạc dừng, tất cả 14 
dừng lại quả bóng dừng ở chữ cái nào trẻ đọc to 3 lần chữ cái đó. Bạn nào đọc 
sai phải đọc lại cho chính xác chữ cái và nhảy lò cò xung quanh các bạn. 
 * Trò chơi 9: Bé đi chợ tết 
 Cách chơi: Cô chia lớp thành 3 đội, mỗi đội một bức tranh các con đường 
bí ẩn (tương ứng với các chữ cái). Nhiệm vụ của các đội ghép các chữ cái theo 
con đường dẫn em bé đến được chợ tết theo yêu cầu. Trong thời gian là 1 bản 
nhạc đội nào tìm ra con đường đúng và nhanh nhất đội đó sẽ dành chiến thắng. 
 * Trò chơi 10: Ai thông minh 
 Cách chơi: Cô chuẩn những bông hoa và lá. Nhiệm vụ của các con lấy nét 
chữ rời hoặc các chữ cái theo yêu cầu của cô để ghép và gắn chữ cái đó vào hoa 
và lá sau khi gắn xong các con cầm bông hoa và lá có chứa chữ cái giống nhau 2 
bạn kết đôi và gắn lá vào bông hoa. Cô cho trẻ giơ đồ dùng lên để kiểm tra kết 
quả của nhau và cho trẻ phát âm chữ cái đó. 
 * Trò chơi 11: Những nét chữ kì diệu 
 Cách chơi: Cô cho trẻ sờ khám phá hộp quà lấy các nét, trẻ nói cách chơi 
và ý tưởng chơi. Với nét chữ các bé kết đôi tạo ra chữ cái hoàn chỉnh theo yêu 
cầu của cô và phát âm chữ cái đó. Sau đó cô cho trẻ đi tạo mẫu ghép nét chữ cái 
và phát âm chữ cái. 
 * Trò chơi 12: Rung chuông vàng 
 Cách chơi: Mỗi bạn có một chiếc bảng và một rổ đồ dùng có các nét chữ. 
Cô đưa ra các câu hỏi các con suy nghĩ đưa ra đáp án trả lời và dùng nét chữ rời 
ghép tạo thành chữ cái theo yêu cầu của cô. Hết thời gian suy nghĩ trẻ giơ bảng 
và phát âm chữ cái đó. 
 * Trò chơi 13: Hò, vè đố chữ 
 Cách chơi: Cô chia 2 đội lần lượt cho từng đội trưởng lên bốc thăm phong 
bì thư có chữ cái gì sau đó các con hội ý và đưa ra bài hát hoặc bài vè về chữ cái 
đó, sau khi kiểm tra lại kết quả cô cho trẻ phát âm chữ cái. 
 * Trò chơi 14: Vòng tròn chữ cái 
 Cô mời trẻ nói ý tưởng cách chơi: Dùng lục lặc gõ theo nhịp từng chữ cái a-ă-a-
ă-â và phát âm gọi tên chữ cái đó. Cô đưa thêm ý tưởng chơi: Dùng lục lặc gõ theo 
nhịp từng chữ cái kết thúc 1 nhịp chuyển xắc xô cho bạn bên cạnh chúng mình. 
 Ảnh trẻ chơi vòng tròn chữ cái 
 * Trò chơi 15: Tài năng tỏa sáng 
 Ở trò chơi này ban tổ chức đã chuẩn bị rất nhiều các nguyên vật liệu, đồ 
dùng khác nhau nhiệm vụ của các con sẽ dùng bàn tay khéo léo để tạo ra những 
chữ cái với 5 nhóm chơi: 
 + Nhóm 1: Với các loại hột hạt, quả bông các con sẽ tạo thành chữ cái 
 + Nhóm 2: Các con sẽ trang trí tạo thành chữ trên đĩa. in dập chữ cái với 
màu nước. 
 + Nhóm 3: Chơi các trò chơi trên theo yêu cầu, Tìm thả chữ cái trên ipat, 
tạo ra chữ cái trên cát từ bàn ánh sáng.