Đề kiểm tra cuối học kì 2 Ngữ văn Lớp 9 - Năm học 2021-2022 - Trường THCS Lai Thành (Có ma trận và đáp án)

 MA TRẬN ĐỀ THI CUỐI KÌ II
 Năm 2022
 MÔN: NGỮ VĂN
 (Thời gian làm bài 90 phút)
 % 
 Tổng
 Mức độ nhận thức Tổng
 điểm
 Kĩ 
TT Vận dụng 
 năng Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
 cao
 Thời Thời Thời Tỉ Thời Số Thời 
 Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ
 gian gian gian lệ gian câu gian
 (%) (%) (%)
 (phút) (phút) (phút) (%) (phút) hỏi (phút)
 1 Đọc 10 3 15 7 5 5 0 0 04 15 30
 hiểu
 2 Viết 5 5 5 5 5 5 5 5 01 35 20
 đoạn 
 văn 
 nghị 
 luận 
 xã 
 hội
 3 Viết 5 5 5 10 15 20 25 10 01 70 50
 bài 
 nghị 
 luận 
 văn 
 học
 Tổng 20 13 20 22 25 30 30 15 06 90 100
 Tỉ lệ % 20 25 25 30 100
Tỉ lệ 45 55
 100
chung
 BẢN ĐẶC TẢ MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II)
 Năm 2022
 MÔN: NGỮ VĂN
 (Thời gian làm bài 90 phút)
 Nội Mức độ kiến thức, Số câu hỏi theo mức độ
 Đơn vị Tổng
 dung kĩ năng nhận thức
 kiến 
TT kiến cần kiểm tra, Vận 
 thức/ kĩ Nhận Thông Vận 
 thức/Kĩ đánh giá dụng 
 năng biết hiểu dụng
 năng cao
1 Đọc hiểu - Ngữ Nhận biết: 2 1 1 0 4
 liệu: 01 - Nhận diện được 
 đoạn trích phương thức biểu 
 hoặc văn đạt chính trong ngữ 
 bản có độ liệu .
 dài hợp lí - Xác định được nội 
 (1/2 hoặc dung chính của vấn 
 2/3 trang đề.
 A4) - Chỉ ra được biện 
 - Nội pháp nghệ thuật nổi 
 dung thể bật trong ngữ liệu
 hiện Thông hiểu:
 những -Chỉ ra phân tích 
 vấn đề được tác dụng của 
 phù hợp các biện pháp nghệ 
 với tâm thuật 
 lí, nhận Vận dụng: 
 thức lứa - Rút ra thông 
 tuổi học điệp/bài học cho 
 sinh. bản thân.
2 Viết Nghị luận Nhận biết: 1
 đoạn văn về một tư - Xác định được 
 nghị luận khía cạnh vấn đề cần bàn 
 xã hội của vấn luận.
 (Khoảng đề đặt ra - Xác định được 
 200 chữ) từ phần cách thức trình bày 1
 Đọc hiểu đoạn văn.
 Thông hiểu: 
 - Diễn giải về nội 
 dung, ý nghĩa của 
 vấn đề cần bàn luận Vận dụng:
 - Vận dụng các kĩ 
 năng dùng từ, viết 
 câu, các phép liên 
 kết, các phương 
 thức biểu đạt, các 
 thao tác lập luận 
 phù hợp để triển 
 khai lập luận, bày 
 tỏ quan điểm của 
 bản thân vấn đề đặt 
 ra trong đề bài .
 - Biết lấy dẫn 
 chứng trong đoạn 
 văn phân tích.
 Vận dụng cao:
 - Huy động được 
 kiến thức và trải 
 nghiệm của bản 
 thân để bàn luận 
 vấn đề 
 - Có sáng tạo trong 
 diễn đạt, lập luận 
 làm cho lời văn có 
 giọng điệu, hình 
 ảnh, đoạn văn giàu 
 sức thuyết phục.
3 Viết bài Nghị luận Nhận biết:
 văn nghị về một - Xác định được 
 luận văn đoạn trích kiểu bài nghị luận, 
 học truyện vấn đề nghị luận.
 trong một - Giới thiệu được 
 tác phẩm vấn đề cần bàn 
 văn học luận.
 Thông hiểu: 1
 - Giới thiệu được 
 những hiểu biết cơ 
 bản về tác giả, hoàn 
 cảnh ra đời tác 
 phẩm của đoạn 
 trích
 Vận dụng: - Chọn lọc được 
 dẫn chứng tiêu 
 biểu, chính xác, 
 thuyết phục để làm 
 rõ vấn đề cần bàn 
 luận.
 - Vận dụng các kĩ 
 năng dùng từ, viết 
 câu, các phép liên 
 kết, các phương 
 thức biểu đạt, các 
 thao tác lập luận để 
 phân tích, chứng 
 minh, làm rõ sáng 
 tỏ yêu cầu của đề 
 - Nhận xét về vấn 
 đề bàn luận
 Vận dụng cao:
 - Biết đánh giá 
 nghệ thuật, nội 
 dung của đề 
 - Biết bàn luận, mở 
 rộng, nâng cao vấn 
 đề .
 - Có sáng tạo trong 
 diễn đạt, lập luận 
 làm cho lời văn có 
 giọng điệu, hình 
 ảnh, bài văn giàu 
 sức thuyết phục.
Tổng 2 1 2 1 6
Tỉ lệ 10 10 30 50 100
Tỉ lệ chung 10 10 30 50 100
 MÃ KÍ HIỆU ĐỀ THI KIỂM TRA CUỐI KÌ II)
 Năm 2022
 (PHẦN NÀY DO SỞ GD&ĐT GHI) MÔN: NGỮ VĂN
  Thời gian làm bài: 90 phút 
 (Đề thi gồm 02 phần, trong 02 trang)
PHẦN I: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (3,0 điểm) 
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi 
 (1) Niềm vui khi nhận được điểm 9 sẽ sớm phai đi, nhưng lòng đố kị với kẻ được điểm 10 
sẽ còn vương lại mãi trong tâm trí. Đó là chuyện muôn thuở. Ta thường thèm muốn nhiều hơn 
nhưng hiếm khi dừng lại để nhận ra những gì chúng ta thực sự có. Chúng ta so sánh mình với 
người khác chỉ để thấy rằng hiện tại của ta không đủ tốt. Và bằng cách đó, ta gây áp lực 
không cần thiết lên chính mình. Và đó là khởi nguồn của mọi bi kịch.
 (2) Khao khát chinh phục những điều tốt hơn là việc đáng hoan nghênh, bởi lẽ nó là nguồn 
động lực để ta hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, cũng cần phải trân trọng cái nền tảng nơi ta 
đang đứng, những gì ta đang có trong tay. Đôi khi ta dồn sức chiến đấu vì những điều to tát, 
mà bỏ qua những niềm vui hàng ngày: tiếng cười của con trẻ, sự quan tâm chăm sóc của 
người thân, một cuốn sách hay, hay một mái nhà che chở ta khỏi sương gió nắng mưa. Đừng 
bao giờ quên những điều nhỏ bé mà quý giá vô cùng đó! 
 (Trích Bình an nội tâm – Cân bằng cuộc sống, theo wallstreetenglish.edu.vn)
 Câu 1 (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản. 
 Câu 2 (0,5 điểm): Nội dung chính của văn bản trên là gì? 
 Câu 3 (1,0 điểm): Tìm và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn văn (2). 
 Câu 4 (1,0 điểm): Qua đoạn trích trên, tác giả nhắn nhủ tới chúng ta điều gì?. Điều nào có ý 
nghĩa nhất đối với em? 
PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (7,0 điểm)
Câu 1(2,0 điểm)
 Từ phần Đọc hiểu trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ 
của mình về ý kiến: “Khao khát chinh phục những điều tốt hơn là việc đáng hoan nghênh, 
bởi lẽ nó là nguồn động lực để ta hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, cũng cần phải trân trọng 
cái nền tảng nơi ta đang đứng, những gì ta đang có trong tay.”
Câu 2(5,0 điểm)
 Cảm nhận của em về tình cảm mà ông Sáu dành cho con qua đoạn trích sau:
 Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm đó - buổi chiều sau một ngày mưa rừng, giọt mưa 
 còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh. Đang ngồi làm việc dưới tấm ni lông nóc, tôi bỗng 
 nghe tiếng kêu. Từ con đường mòn chạy lẫn trong rừng sâu, anh hớt hải chạy về, tay cầm 
 khúc ngà đưa lên khoe với tôi. Mặt anh hớn hở như một đứa trẻ được quà. Sau đó anh lấy vỏ đạn hai mươi li của Mĩ, đập mỏng làm thành một cây cưa nhỏ, cưa 
khúc ngà thành từng miếng nhỏ. Những lúc rỗi, anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng tỉ 
mỉ và cố công như người thợ bạc. Chẳng hiểu sao tôi thích ngồi nhìn anh làm và cảm thấy 
vui vui khi thấy bụi ngà rơi mỗi lúc một nhiều. Một ngày, anh cưa được một vài răng. Không 
bao lâu sau, cây lược được hoàn thành. Cây lược dài độ hơn một tấc, bề ngang độ ba phân 
rưỡi, cây lược cho con gái, cây lược dùng để chải mái tóc dài, cây lược chỉ có một hàng răng 
thưa. Trên sống lưng lược có khắc một dòng chữ nhỏ mà anh đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng 
nét: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”. Cây lược ngà ấy chưa chải được mái tóc của con, 
nhưng nó như gỡ rối được phần nào tâm trạng của anh. Những đêm nhớ con, anh ít nhớ đến 
nỗi hối hận đánh con, nhớ con, anh lấy cây lược ra ngắm nghía rồi mài lên tóc cho cây lược 
thêm bóng, thêm mượt. Có cây lược, anh càng mong gặp lại con. Nhưng rồi một chuyện 
không may xảy ra. Một ngày cuối năm năm mươi tám - năm đó ta chưa võ trang - trong một 
trận càn lớn của quân Mĩ - ngụy, anh Sáu bị hi sinh. Anh bị viên đạn của máy bay Mĩ bắn 
vào ngực. Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có 
tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi rồi nhìn 
tôi một hồi lâu. Tôi không đủ lời lẽ để tả tại cái nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh 
thoảng tôi cứ nhớ lại đôi mắt của anh.
 - Tôi sẽ mang về trao tận tay cho cháu.
 Tôi cúi xuống gần anh và khẽ nói. Đến lúc ấy, anh mới nhắm mắt đi xuôi.”
 (Chiếc lược ngà - Nguyễn Quang Sáng, Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011)
 ---------Hết-----------
 NGƯỜI RA ĐỀ THI NGƯỜI THẨM ĐỊNH VÀ XÁC NHẬN CỦA BGH
 (Họ và tên, chữ ký) PHẢN BIỆN ĐỀ CỦA (Họ và tên, chữ ký, đóng dấu)
 TRƯỜNG 
 (Họ và tên, chữ ký)
 Phạm Thị Hà Trần Thị Thanh Hường Trung Văn Đức MÃ KÍ HIỆU HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI KIỂM TRA CUỐI KÌ II
 Năm 2022
(PHẦN NÀY DO SỞ GD&ĐT GHI) MÔN: NGỮ VĂN ( Bài thi đại trà)
  Thời gian làm bài: 90 phút
 (Đề thi gồm 02 phần, trong 02 trang)
 Phần Câu Yêu cầu cần đạt Điểm
 I 1 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích : Nghị luận / phương 0,5 đ
 thức nghị luận 
 2 Nội dung chính của văn bản trên là: Chúng ta so sánh mình với 0,5đ
 người khác chỉ để thấy rằng hiện tại của ta không đủ tốt. Và bằng 
 cách đó, ta gây áp lực không cần thiết lên chính mình. Và đó là 
 khởi nguồn của mọi bi kịch; “Khao khát chinh phục những điều tốt 
 hơn là việc đáng hoan nghênh”; “Đừng bao giờ quên những điều 
 nhỏ bé mà quý giá”. Đây là câu văn chứa chủ đề .
 3 - Biện pháp tu từ nổi bật của đoạn văn (2) là: Liệt kê 0,25đ
 - Chỉ ra được phép liệt kê: “Đôi khi ta dồn sức chiến đấu vì những 0,25đ
 điều to tát, mà bỏ qua những niềm vui hàng ngày: tiếng cười của 
 con trẻ, sự quan tâm chăm sóc của người thân, một cuốn sách hay, 
 hay một mái nhà che chở ta khỏi sương gió nắng mưa.”
 - Tác dụng phép liệt kê:
 + Chỉ ra cụ thể, rõ ràng những điều nhỏ bé bình thường nhưng lại 0,5 đ
 vô cùng đáng quý mà con người hay bỏ quên.
 + Chúng ta phải biết trân trọng những gì nhỏ bé gần gũi nhất 
 trong cuộc sống. 
 4 Đây là câu hỏi mở, do vậy học sinh có thể tự chon cho mình một 1,0đ
 thông điệp ý nghĩa nhất. Dưới đây là một gợi ý:
 - Điều tác giả nhắn nhủ:
 + Để nội tâm được thanh thản thì mỗi chúng ta hãy dừng ngay lại 
 việc đố kị, hơn thua (1).
 + Chúng ta hãy quan tâm đến điều nhỏ bé nhưng vô cùng quý giá 
 (2).
 - Ý nghĩa 
 + Chọn (1). Vì để tâm hồn thanh thản, an nhiên, rèn thêm đức tính 
 bao dung, vị tha. Có như vậy chúng ta mới sống hạnh phúc
 + Chọn (2). Vì để chúng ta hài lòng với những điều hạnh phúc 
 hiện tại, sống đúng nghĩa II 1 Viết một đoạn văn (Khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của 
 (2,0đ) mình về ý kiến: “Khao khát chinh phục những điều tốt hơn là 
 việc đáng hoan nghênh, bởi lẽ nó là nguồn động lực để ta hoàn 
 thiện bản thân. Tuy nhiên, cũng cần phải trân trọng cái nền tảng 
 nơi ta đang đứng, những gì ta đang có trong tay.”
 a. Đảm bảo đúng hình thức của đoạn văn: Bắt đầu chữ cái đầu 0,25đ
 dòng viết hoa, lùi dòng, kết thúc dấu chấm xuống dòng. Có thể viết 
 đoạn văn theo nhiều kết cấu khác nhau ( Diễn dịch, quy nạp, tổng 
 phân hợp, song hành, móc xích
 b.Xác định đúng vấn đề nghị luận. 0,25đ
 c. Triển khai vấn đề nghị luận (Thí sinh có thể diễn đạt theo 
 nhiều cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý sau)
 - Giải thích 
 + “Khao khát chinh phục những điều tốt hơn là việc đáng hoan 
 nghênh, bởi lẽ nó là nguồn động lực để ta hoàn thiện bản thân. Tuy 
 nhiên, cũng cần phải trân trọng cái nền tảng nơi ta đang đứng, 0,25đ
 những gì ta đang có trong tay.” Ý kiến của tác giả là lời khuyên 
 mỗi chúng ta hãy phát huy khả năng của mỗi người nhưng cần quý 
 trọng những điều chúng ta đang có ở hiện tại 
 - Bàn luận: Học sinh chia làm hai vế để phân tích 
 + Vì sao “khao khát chinh phục những điều tốt hơn là việc đáng 
 hoan nghênh, bởi lẽ nó là nguồn động lực để ta hoàn thiện bản 0,5đ
 thân. (HS lấy dẫn chứng để chứng minh cho vấn đề đang bàn 
 luận)
 + Vì sao “cần phải trân trọng cái nền tảng nơi ta đang đứng, những 
 gì ta đang có trong tay”? (HS lấy dẫn chứng để chứng minh cho 
 vấn đề đang bàn luận
 - Nếu không khát khao làm việc tốt mà không trân trọng cái nền 
 tảng nơi ta đang đứng , những gì ta có trong tay thì sẽ như thế nào 
 ?
 - Bài học liên hệ bản thân : Mỗi chúng ta trong cuộc sống cần thực 
 hiện những việc làm tốt và đồng thời trân trọng những gì ta đang 
 có ở hiện tại 0,25đ
 d. Chính tả: Không mắc quá nhiều lỗi chính tả 0,25đ
 e. Sáng tạo : Có cách diễn đạt độc đáo, có suy ngĩ riêng, mới mẻ, 0,25đ
 phù hợp với vấn đề nghị luận . 2(5,0đ) Cảm nhận của em về tình cảm mà ông Sáu dành cho con qua 5,0đ
 đoạn trích sau:
 “Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm đó - buổi chiều sau một ngày 
 mưa rừng, giọt mưa còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh
 ..
 Tôi cúi xuống gần anh và khẽ nói. Đến lúc ấy, anh mới nhắm 
 mắt đi xuôi.”
 a. Đảm bảo cấu trúc bài văn: Có mở bài, thân bài, kết bài. Phần 0,25đ
 thân bài biết tách thành nhiều đoạn văn.
 b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm nhận của em về tình 0,25đ
 cảm mà ông Sáu dành cho con qua đoạn trích sau:
 c. Triển khai vấn đề nghị luận :Thí sinh có thể trình bày theo 
 nhiều cách khác nhau nhưng cần đạt được các ý sau: 
 *Giới thiệu vấn đề nghị luận : Giới thiệu tác giả, tác phẩm , vị trí 0,25đ
 đoạn trích, nội dung đoạn trích 
 Triển khai các vấn đề nghị luận 
 Khái quát chung: Giới thiệu khái quát cảnh câu chuyện, tình 0,25đ
 huống truyện: Ông sáu xa nhà đi kháng chiến, mãi đến khi con gái 
 tám tuổi mới có dịp về thăm nhà, thăm con. Bé Thu không chịu 
 nhận ba vì vết thẹo dài trên mặtThu đối xử với ba như một người 
 xa lạ, đến lúc em hiểu ra, nhận cha là lúc ông Sáu phải lên đường. 
 Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tình yêu thương làm cây lược tặng con. 
 Ông hy sinh khi chỉ kịp trao cây lược cho người đồng đội. Tình 
 đồng đội, tình cha con được miêu tả thật cảm động làm sáng ngời 
 vẻ đẹp người lính cách mạng và người cha hết mực yêu con. 
 Vẻ đẹp nhân vật ông Sáu 
 - Ông Sáu là người cha vô cùng thương yêu con: Tình cảm của 1,25đ
 ông Sáu dành cho con khi ở căn cứ kháng chiến:
 + Niềm vui khi kiếm khúc ngà voi
 + Niềm vui khi làm cây lược ngà: Thận trọng, tỉ mỉ và cố công 
 như người thợ bạc, gò lưng tẩn mẩn khắc dòng chữ trên sống lưng 
 lược
 -> Có cây lược làm dịu nỗi ân hận, gỡ rối phần nào tâm trạng của 
 ông. Nó chứa đựng tình yêu thương con sâu nặng.
 => Lòng yêu thương con đã làm cho người chiến sĩ trở thành một 
 nghệ nhân. Ông gửi gắm vào đó bao nỗi nhớ thương, mong đợi của 
 nghười cha đối với đứa con xa cách,
 + Những lúc ở chiến khu nhớ con: Ông lấy cây lược ra ngắm, chải 
 lên tóc cho cây lược thêm bóng mượt và mong gặp con.
 + Trước lúc hy sinh: Trong giờ phút cuối cùng không còn đủ sức 
 trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết 
 được, ông đưa tay vào túi, móc cây lược đưa cho người bạn chiến 
 đấu. (HS lấy dẫn chứng minh hoạ) 
 -> là lời trăng trối không lời nhưng nó thiêng liêng hơn cả những 0,25đ
 điều trong di chúc. Nó là sự uỷ thác, của người cha, người chiến sĩ, 
 là ước nguyện cuối cung – ước nguyện của tình phụ tử. => Chiếc lược ngà là kỉ vật thiêng liêng, món quà, tình yêu mà ông 
 Sáu dành cho con, là lời nhắn nhủ, là kết tinh tình phụ tử mộc mạc, 0,25đ
 đằm thắm đơn sơ mà kì diệu, là biểu tượng tình cha con bất tử 
 trong hoàn cảnh chiến tranh éo le. Chiếc lược là cầu nối giữa quá 
 khứ và hiện tại, giữa bao thế hệ, là thể hiện tình đồng chí, đồng đội, 
 tình cha con.
 - Ông Sáu là người chiến sĩ dũng cảm, yêu nước: Ông đã hy sinh 
 tình cảm cá nhân, hy sinh bản thân mình cho quê hương đất nước 
 cho Tổ quốc. 0,5đ
 Nghệ thuật: Thành công của đoạn trích cũng như truyện ngắn là:
 + Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo, bất ngờ, thú vị.
 + Ngòi bút miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, đặc sắc.
 +Ngôn ngữ kể chuyện vừa truyền cảm, vừa mang đậm màu sắc 
 Nam Bộ.
 Mở rộng, nâng cao: 
 - Đoạn trích có ý nghĩa nhân văn sâu sắc: ca ngợi tình cha con sâu 0,5đ
 nặng trong cảnh ngộ éo le, khắc nghiệt của chiến tranh. Và thông 
 qua câu chuyện cảm động về tình cha con, tác phẩm gợi cho người 
 đọc nhiều suy ngẫm về những đau thương mất mát mà chiến tranh 
 gây ra cho con người. 0,25đ
 - Câu chuyện tình cha con khẳng định: Chiến tranh có thể tiêu 
 diệt, tàn phá nhiều, huỷ diệt sự sống của con người nhưng tình 
 cảm của con người, - Tình phụ tử thiêng liêng thì không bom đạn 
 nào có thể giết được. 0,25đ
 - Câu chuyện ca ngợi những tình cảm cao đẹp của con người như: 
 tình cha con, tình đồng đội, tình yêu nước, lòng dungc cảm, kiên 
 cường – những tình cảm cao đẹp của con người Việt Nam. 
 *Kết thúc vấn đề nghị luận. 0,25đ
 d. Chính tả: Không mắc nhiều lỗi chính tả 0,25đ
 e. Sáng tạo: Có nhiều cách diễn đạt mới mẻ , thể hiện cảm xúc suy 0,25đ
 nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận .
 ĐIỂM TOÀN BÀI : I+II 10,0đ
Lưu ý chung: 
 - Đề thi được ra theo hướng mở, giám khảo cần vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm để 
 cho điểm bài làm của học sinh: có thể thưởng điểm (không quá 0,5 điểm) cho những bài 
 sáng tạo 
 - Đối với câu 2 phần II
 + Cần cân đối về nội dung hình thức bài làm của học sinh để cho mức điểm phù hợp, 
 tránh điểm ý cho điểm 
 + Nếu bài viết diễn xuôi, hoặc tóm tắt đoạn truyện, phân tích sơ sài không đào sâu, khái 
 quát, mở rộng, nâng cao vấn đề chỉ cho tối đa 2,5 điểm 
 - Điểm toàn bài cho lẻ 0,25 không làm tròn điểm 
 ---------- Hết -------------