Bài giảng Ngữ văn Lớp 7 - Tiết 39: Từ trái nghĩa - Phạm Thị Hồng Hoa

 Trêng THCS Đinh Tiªn Hoµng
 Gi¸o viªn: Ph¹m ThÞ Hång Hoa
Chµo mõng quý thÇy, c« vÒ dù giờ,thăm 
 lớp. KiỂM TRA BÀI CŨ
1/ Thế nào là từ đồng nghĩa ?
2/ Có mấy loại từ đồng nghĩa? 
3/ Tìm từ đồng nghiã trong bài thơ sau :
 Non xa xa, nước xa xa,
 Nào phải thênh thang mới gọi là
 Đây suối Lê Nin, kia núi Mác,
 Hai tay xây dựng một sơn hà.
 (Hồ Chí Minh)
 2 Đáp án
1/Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau
 hoặc gần giống nhau.
2/ -Có hai loại từ đồng nghĩa :
+ Đồng nghĩa hoàn tòan
+Đồng nghĩa không hòan toàn
3/ Từ đồng nghĩa trong bài thơ : Non, núi, sơn TUẦN : 10
TiẾT: 39
 TỪ TRÁI NGHĨA
 4 TỪ TRÁI NGHĨA
 I.Thế nào là từ trái nghĩa ?
 1. Bài tập:
 1.1 Các cặp từ trái nghĩa trong hai bản dịch thơ:
 Cảm nghĩ trong đêm* “ngẩng” thanh tĩnh >< “cúi” Hồi hương ngẫu thư
 * “trẻ” >< “già”
Đầu giường ánh trăng rọi Trẻ điđi, già trở lại nhà,
Ngỡ mặt đất phủ sương “đi” ><Giọng “trở quê lại” không đổi, sương pha mái đầu
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Cúi đầu nhớ cố hương Trẻ cười hỏi: “khách từ đâu đến làng?”
 -Lý Bạch- -Hạ Tri Chương-
 Tương Như dịch Trần Trọng San dịch
 ? Dựa vào kiến thức đã học ở bậc tiểu học, em hãy 
 tìm những cặp từ trái nghĩa trong hai bản dịch thơ 
 trên.
 5 TỪ TRÁI NGHĨA
I.Thế nào là từ trái nghĩa:
 1. Bài tập:
 1.2.Tìm từ trái nghĩa với từ “già” trong trường hợp “rau già”,
 “cau già”, “người già”
  rau già >< rau non
 -Hãy tìmcau cặp già từ trái nghĩa>< trongcau hai non câu thơ sau:
 người già >< người trẻ
 “...Bảy nổi ba chìm với nước non
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn.”
 6 TỪ TRÁI NGHĨA
I.Thế nào là từ trái nghĩa:
 1. Bài tập:
 Ghi nhớ 1:( SGK/128)
 Em hiểu thế nào là từ trái nghĩa ?
 -Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược nhau, xét 
 trên một cơ sở chung nào đó.
 -Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa 
 khác nhau.
 Trong trường hợp một từ nhiều nghiã
 thì sẽ như thế nào ?
 7 TỪ TRÁI NGHĨA
 I.Thế nào là từ trái nghĩa:
  Ghi nhớ 1:( SGK/128)
 II.Sử dụng từ trái nghĩa:
 1/ Bài tập:
 Trong hai bài dịch thơ trên, việc sử dụng từ trái nghĩa 
 có tác dụng gì ?
 Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
 Hồi hương ngẫu thư
Đầu giường ánh trăng rọi
 Trẻ đi, già trở lại nhà,
Ngỡ mặt đất phủ sương
 Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
 Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Cúi đầu nhớ cố hương
 Trẻ cười hỏi: “khách từ đâu đến làng?”
 -Lý Bạch-
 -Hạ Tri Chương-
 Tương Như dịch
 Trần Trọng San dịch TỪ TRÁI NGHĨA
I.Thế nào là từ trái nghĩa:
 II.Sử dụng từ trái nghĩa:
 1. Bài tập:
 ??-Tìm-Trong một hai số bài thành thơ dịchngữ, trên, tục ngữ,việc sửca dụngdao cócác sử từ dụng trái nghĩa từ trái có 
 nghĩatác dụng và nêu gì? tác dụng của việc dùng từ trái nghĩa đó?
 - ngẩng >< cúi: tạo ra phép đối, góp phần thể hiện tâm tư 
 trĩu nặng, cảm xúc nhớ quê của nhà thơ.
 - trẻ >< trở lại: tạo phép tiểu đối, làm nổi bật sự 
 thay đổi về vóc người, tuổi tác...của chính nhà thơ ở hai 
 thời điểm khác nhau để khẳng định một điều không thay 
 đổi đó là tình yêu quê hương của tác giả.
 THẢO LUẬN NHÓM
 9 TỪ TRÁI NGHĨA
 I.Thế nào là từ trái nghĩa:
 II.Sử dụng từ trái nghĩa:
 1. Bài tập :
 Tìm các cặp từ trái nghĩa trong bài ca dao sau. Và cho biết tác
 dụng của chúng:
 “Nước non lận đận một mình,
 Thân cò lênlên thác xuốngxuống ghềnh bấy nay.
 Ai làm cho bể kia đầy,đầy
 Cho ao kia cạn,cạn cho gầy cò con?”
→ Tác dụng làm nổi bật cuộc đời lận đận vất vả của cò, 
những nghịch cảnh ngang trái mà cò gặp phải trong lúc kiếm 
ăn (đó cũng là cuộc đời của người nông dân dưới chế độ 
phong kiến). 10